1542–1587

Maria, królowa Szkotów, i reformacja

Historia 4 z 6

W XVI wieku Szkocja (Scotland), na północ od Anglii, wciąż była odrębnym królestwem z własnymi władcami. W 1542 roku zmarł szkocki król Jakub V (James V), zostawiając córkę, która miała zaledwie tydzień, i tak niemowlę zostało królową. Nazywała się Maria Stuart (Mary Stuart), a dziś zwykle nazywa się ją Marią, królową Szkotów (Mary, Queen of Scots). Maria była katoliczką i większość dzieciństwa spędziła we Francji.

Kiedy Maria dorastała we Francji, Szkocja przeszła własną reformację. Jej przywódcą był kaznodzieja John Knox. W 1558 roku opublikował pamflet atakujący samą ideę rządów kobiet, wymierzony w ówczesne katolickie władczynie. Fatalne wyczucie czasu: w tym samym roku na tron Anglii wstąpiła protestantka Elżbieta I, która potem nigdy nie darzyła Knoxa sympatią.

W 1560 roku szkocki parlament, w którym większość członków stanowili protestanci, zniósł władzę papieża w Szkocji, a katolickie nabożeństwa zostały zakazane. Nowy protestancki Kościół Szkocji (Church of Scotland) prowadziły osoby wybrane na to stanowisko i, w przeciwieństwie do Kościoła Anglii, nie był on Kościołem państwowym. Szkocja stała się więc protestancka jak Anglia, ale na swój sposób.

W 1561 roku Maria wróciła do Szkocji: katolicka królowa w kraju, który właśnie stał się protestancki. Wkrótce znalazła się w samym środku walki o władzę między rywalizującymi stronnictwami. Po zamordowaniu jej męża wiele osób uważało, że miała w tym swój udział. Uciekła do Anglii, zostawiając szkocką koronę synowi, Jakubowi VI (James VI), który był protestantem.

Maria i Elżbieta I były kuzynkami, a Maria liczyła na jej pomoc. Elżbieta obawiała się jednak, że Maria ma chrapkę na angielską koronę. Więziła Marię przez 20 lat, a w końcu Marię stracono za spiskowanie przeciwko niej.

Portret młodej Marii Stuart, królowej Szkotów — Maria Stuart, królowa Szkotów, namalowana przez francuskiego malarza nadwornego François Clouet około 1558–1560. Mieszkała wtedy jeszcze we Francji i przez krótki czas była królową Francji. Obraz: François Clouet, Royal Collection, domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons

Najważniejsze

W 1560 roku szkocki parlament, w większości protestancki, zniósł władzę papieża w Szkocji, a katolickie nabożeństwa stały się nielegalne. Nowy protestancki Kościół Szkocji miał wybieranych przywódców i nie był Kościołem państwowym.
Maria, królowa Szkotów (Maria Stuart) była katoliczką. Jej ojciec zmarł, gdy miała tydzień, i wtedy została królową; dużą część dzieciństwa spędziła we Francji. Po powrocie do Szkocji znalazła się w centrum walki o władzę między rywalizującymi stronnictwami.
Gdy zamordowano jej męża, podejrzewano, że była w to zamieszana. Uciekła do Anglii i oddała tron swojemu synowi, protestantowi Jakubowi VI.
Była kuzynką Elżbiety I. Elżbieta sądziła, że Maria chce zdobyć jej koronę, więc więziła ją przez 20 lat. W końcu Marię stracono za spiskowanie przeciwko Elżbiecie.

Quiz

Is the statement below TRUE or FALSE? Mary, Queen of Scots, spent 20 years as Elizabeth I's prisoner before being put to death.

Pytanie po polsku

Czy poniższe zdanie jest PRAWDZIWE (TRUE) czy FAŁSZYWE (FALSE)? Zdanie: Maria, królowa Szkotów, spędziła 20 lat jako więźniarka Elżbiety I, zanim ją stracono.

Spis treści epoki: 1500–1600