Po epoce brązu ludzie nauczyli się wytwarzać narzędzia i broń z żelaza. Była to epoka żelaza (Iron Age). Ludzie nadal mieszkali w okrągłych domach, ale teraz skupiały się one w większe osady, czasem na szczytach wzgórz chronionych wałami i rowami. Nazywa się je grodziskami na wzgórzach (hill forts).
Jedno bardzo imponujące grodzisko, Maiden Castle w hrabstwie Dorset w Anglii, można zwiedzać do dziś. Wbrew nazwie (castle to po angielsku „zamek”) nie jest to średniowieczny kamienny zamek. Składa się z pierścieni ziemnych wałów i rowów, jeden wewnątrz drugiego.
Trzy epoki w skrócie. Każda nazwana jest od swojego materiału: najpierw kamień, potem brąz, potem żelazo, każdy twardszy od poprzedniego.Maiden Castle z lotu ptaka w 1935 roku. Szczyt wzgórza otacza kilka pierścieni wałów i rowów. Po rozbudowie około 450 roku p.n.e. grodzisko zajmowało około 19 hektarów, mniej więcej tyle co 27 boisk piłkarskich, co czyni je największym grodziskiem w Brytanii.
Zdjęcie: Major George Allen (1891–1940), Ashmolean Museum, Oxford, domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons
Większość ludzi w epoce żelaza była rolnikami, rzemieślnikami lub wojownikami. Ich język należał do rodziny języków celtyckich (Celtic). Podobnymi językami mówiono wówczas w całej Europie. Pokrewne języki, takie jak walijski i gaelicki, są używane do dziś w niektórych częściach Walii, Szkocji i Irlandii.
W tym czasie ludzie mieli już dość rozwinięte społeczeństwo i gospodarkę. Ludzie epoki żelaza wybili pierwsze monety w historii Brytanii (wybijać znaczy wytwarzać przez odciskanie wzoru w metalu), a na niektórych z nich widnieją imiona królów epoki żelaza. Gdy imiona zaczęto zapisywać, po raz pierwszy mogliśmy się dowiedzieć, kim byli niektórzy z tych ludzi. Dlatego właśnie tu zaczyna się historia Brytanii.
Na tych monetach raz po raz pojawia się jedno imię: Kunobelinus (Cunobelinus), który władał ziemiami tuż na północ od dzisiejszego Londynu i kazał bić monety w Colchester i St Albans. Pamiętano o nim długo. Około 1600 lat później Szekspir uczynił go bohaterem swojej sztuki Cymbelin (Cymbeline).
Quiz
What is Maiden Castle in Dorset?
Pytanie po polskuCzym jest Maiden Castle w hrabstwie Dorset? A: Normańskim zamkiem zbudowanym po 1066 roku B: Wioską z epoki kamienia C: Fortem na Wale Hadriana D: Grodziskiem na wzgórzu z epoki żelaza
Maiden Castle to grodzisko na wzgórzu z epoki żelaza. W nazwie ma słowo „castle” (zamek), ale nie jest zamkiem normańskim. Wioska z epoki kamienia to Skara Brae, a forty na Wale Hadriana to między innymi Housesteads i Vindolanda.
Quiz
Which of the following statements is correct?
Pytanie po polskuKtóre z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe? A: Pierwsze monety wybite w Brytanii powstały w epoce żelaza, a na niektórych widniały imiona królów. B: Pierwsze monety wybite w Brytanii wytworzyli Normanowie, a na niektórych widniały imiona królów.
Pierwsze monety wybite w samej Brytanii pojawiły się w epoce żelaza, przed przybyciem Rzymian i długo przed Normanami.
