Tunç Çağı'ndan sonra insanlar demirden alet ve silah yapmayı öğrendi. Bu, Demir Çağı'ydı (Iron Age). İnsanlar hâlâ yuvarlak evlerde yaşıyordu, ama artık bu evler daha büyük yerleşimlerde bir araya toplanıyordu; bunlar bazen toprak setler ve hendeklerle korunan tepelerin üzerindeydi. Bunlara tepe kaleleri (hill forts) denir.
Çok etkileyici bir tepe kalesi olan, İngiltere'de Dorset'teki Maiden Castle bugün hâlâ ziyaret edilebilir. Adında "castle" (kale, şato) geçse de Orta Çağ'dan kalma taş bir şato değildir. İç içe halkalar hâlinde toprak setlerden ve hendeklerden oluşur.
Bir bakışta üç çağ. Her biri adını kullanılan malzemeden alır: önce taş, sonra tunç, sonra demir; her biri bir öncekinden daha serttir.1935'te havadan Maiden Castle. Tepenin üstü birkaç halka set ve hendekle çevrilidir. MÖ 450 civarında genişletildikten sonra yaklaşık 19 hektarlık, yani kabaca 27 futbol sahası büyüklüğünde bir alanı kaplıyordu; bu da onu Britanya'nın en büyük tepe kalesi yapar.
Fotoğraf: Major George Allen (1891–1940), Ashmolean Museum, Oxford, kamu malı (public domain), Wikimedia Commons üzerinden
Demir Çağı'nda insanların çoğu çiftçi, zanaatkâr ya da savaşçıydı. Dilleri, Celtic (Kelt) dil ailesine aitti. O dönemde Avrupa'nın her yanında benzer diller konuşuluyordu. Galce ve Gal dili (Gaelic) gibi akraba diller bugün hâlâ Galler, İskoçya ve İrlanda'nın bazı bölgelerinde konuşulur.
Artık insanların oldukça gelişmiş bir toplumu ve ekonomisi vardı. Demir Çağı insanları Britanya'da basılan ilk sikkeleri yaptı (basmak, metali damgalayarak para yapmak demektir) ve bunların bazılarının üzerinde Demir Çağı krallarının adları vardır. Adlar yazıya geçirilince, bu insanların bazılarının kim olduğunu ilk kez bilebildik. Britanya tarihinin burada başlamasının nedeni budur.
Bu sikkelerde bir ad tekrar tekrar karşımıza çıkar: bugünkü Londra'nın hemen kuzeyindeki toprakları yöneten ve Colchester ile St Albans'ta sikke bastıran Cunobelinus. Uzun süre hatırlandı. Yaklaşık 1.600 yıl sonra Shakespeare onu Cymbeline adlı oyununun kahramanı yaptı.
Mini test
What is Maiden Castle in Dorset?
Sorunun TürkçesiDorset'teki Maiden Castle nedir? A: 1066'dan sonra yapılmış bir Norman şatosu B: Bir Taş Devri köyü C: Hadrian Duvarı üzerindeki bir kale D: Bir Demir Çağı tepe kalesi
Maiden Castle bir Demir Çağı tepe kalesidir. Adında "castle" geçer, ama bir Norman şatosu değildir. Taş Devri köyü Skara Brae'dir; Hadrian Duvarı üzerindeki kaleler arasında ise Housesteads ve Vindolanda vardır.
Mini test
Which of the following statements is correct?
Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A: Britanya'da basılan ilk sikkeler Demir Çağı'nda yapıldı ve bazılarının üzerinde kral adları vardı. B: Britanya'da basılan ilk sikkeleri Normanlar yaptı ve bazılarının üzerinde kral adları vardı.
Britanya'da yapılan ilk sikkeler Demir Çağı'nda, Romalılar gelmeden önce ve Normanlardan çok daha önce ortaya çıktı.
