W 597 roku św. Augustyn (St Augustine) przyniósł chrześcijaństwo z Rzymu do Kentu. Przez prawie dwa stulecia potem klasztory i kościoły rozprzestrzeniały się po królestwach anglosaskich. Potem zza morza nadeszło nowe zagrożenie. W 789 roku n.e. do Brytanii po raz pierwszy przybyli wikingowie (Vikings). Pochodzili z Danii, Norwegii i Szwecji. Na początku przypływali, by łupić nadmorskie miasta: zabierali dobra i porywali ludzi w niewolę. Później część z nich została i założyła własne osady we wschodniej Anglii i w Szkocji.
Pierwsza wizyta od początku poszła źle. Anglo-Saxon Chronicle (Kronika anglosaska) odnotowuje, że trzy statki przybiły do Portland w hrabstwie Dorset, na południu Anglii. Miejscowy urzędnik królewski (reeve) wziął przybyszów za kupców i pojechał do nich, by kazać im stawić się w królewskim mieście, a oni zabili go na miejscu. To pierwszy odnotowany atak wikingów na Anglię. Co ciekawe, Kronika nazywa ich „pierwszymi statkami Duńczyków”, a jednocześnie pisze, że przypłynęli z Hordaland w Norwegii: Anglicy często nazywali wtedy wszystkich wikingów „Duńczykami”.
Quiz
Which of the following statements is correct?
Pytanie po polskuKtóre z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe? A: Wikingowie z Danii, Norwegii i Szwecji po raz pierwszy przybyli do Brytanii w 789 roku n.e. B: Wikingowie z Normandii po raz pierwszy przybyli do Brytanii w 410 roku n.e.
Wikingowie wyruszali z Danii, Norwegii i Szwecji, a ich pierwszy najazd na Brytanię miał miejsce w 789 roku. Normandia była ojczyzną Wilhelma w 1066 roku, a 410 to rok odejścia Rzymian.
Danelaw (kolor jasnoczerwony) obejmowało mniej więcej północno-wschodnią połowę Anglii, za linią biegnącą od Londynu na północ wzdłuż Tamizy, rzeki Lea i starej rzymskiej drogi zwanej Watling Street. Granica na mapie jest przybliżona, a rzeczywisty obszar zmieniał się z czasem.
Alfred Wielki: jedyny rodzimy król Anglii zwany „Wielkim”
W obliczu wikingów anglosaskie królestwa Anglii zjednoczyły się pod władzą Alfreda Wielkiego (Alfred the Great), który pokonał wikingów. Anglia miała tylko jednego króla Alfreda, dlatego po jego imieniu nie ma numeru.
W 878 roku Alfred pokonał wodza wikingów Guthruma (Guthrum) w bitwie pod Edington (Battle of Edington). Guthrum się poddał i przyjął chrzest, a Alfred został jego ojcem chrzestnym.
Wcześniej Alfred omal nie stracił wszystkiego. Na początku 878 roku wikingowie zaskoczyli go i musiał ukryć się na mokradłach południowo-zachodniej Anglii. Według opowieści zatrzymał się u wieśniaczki, która poprosiła go, żeby pilnował placków (małych bochenków) pieczących się przy ogniu. Alfred tak bardzo rozmyślał o swoim królestwie, że pozwolił im się przypalić, a kobieta, nie mając pojęcia, że to król, porządnie go zbeształa. To legenda, a nie coś zapisanego w tamtych czasach, ale zna ją prawie każde brytyjskie dziecko.
Quiz
Which king united the Anglo-Saxon kingdoms in England and defeated the Vikings?
Pytanie po polskuKtóry król zjednoczył królestwa anglosaskie w Anglii i pokonał wikingów?
Był to Alfred Wielki. Kanut (Cnut) był królem duńskim; Kenneth MacAlpin zjednoczył północ, na terenie późniejszej Szkocji; a Edward Wyznawca (Edward the Confessor) to król, którego śmierć na początku 1066 roku otwiera historię 1066 roku.
Danelaw: wikingowie w nazwach miejscowości
Wielu wikingów osiedliło się na stałe, przede wszystkim we wschodniej i północnej Anglii. Obszar ten nazywano Danelaw, co oznacza obszar, na którym obowiązywało prawo duńskie.
Do dziś wiele tamtejszych nazw miejscowości pochodzi z języków wikingów, na przykład Grimsby i Scunthorpe. Z czasem osadnicy wikińscy wtopili się w miejscową ludność, a niektórzy przyjęli chrześcijaństwo.
-by
w staronordyckim „wieś” lub „gospodarstwo” Grimsby, Derby
-thorpe
„mała osada na uboczu” Scunthorpe
sky
ze staronordyckiego („niebo”)
window vindauga = „oko wiatru”
Wystarczy przyjrzeć się bliżej, a wikińskie korzenie widać wszędzie. W Domesday Book Scunthorpe zapisano jako Escumesthorpe, „gospodarstwo Skumy”, a -by w Grimsby to staronordyckie słowo oznaczające „wieś”. Przyszły też zwykłe, codzienne słowa: sky (niebo), egg (jajko), knife (nóż), a nawet they (oni). Window (okno) było kiedyś vindauga, „okiem wiatru”: dziurą w ścianie, przez którą wpadał wiatr.
Quiz
Which TWO place names in England come from the Viking languages?
Pytanie po polskuKtóre DWIE nazwy miejscowości w Anglii pochodzą z języków wikingów?
Spójrz na końcówki: -by i -thorpe pochodzą od wikingów. Nazwy Canterbury i Winchester mają starsze, anglosaskie i łacińskie korzenie.
Quiz
Is the statement below TRUE or FALSE?
The Danelaw was the area in the south-west of England where most Viking invaders settled.
Pytanie po polskuCzy poniższe stwierdzenie jest prawdziwe (TRUE), czy fałszywe (FALSE)? Stwierdzenie: Danelaw to obszar w południowo-zachodniej Anglii, na którym osiedliła się większość najeźdźców wikińskich.
Fałsz. Danelaw leżało na wschodzie i północy Anglii. Południowy zachód był królestwem Wessex Alfreda Wielkiego. Spójrz na mapę powyżej: Grimsby i Scunthorpe leżą na wschodzie.
