MS 789–878

Vikingler: denizden gelen akıncılar

Hikâye 4/5

597'de St Augustine (Aziz Augustinus), Hristiyanlığı Roma'dan Kent'e getirdi. Bunu izleyen yaklaşık iki yüzyıl boyunca manastırlar ve kiliseler Anglo-Sakson krallıklarına yayıldı. Sonra denizin ötesinden yeni bir tehlike geldi. MS 789'da Vikings (Vikingler) Britanya'ya ilk kez geldi. Anayurtları Danimarka, Norveç ve İsveç'ti. Başlangıçta kıyı kasabalarına akın etmek için geliyor, mal yağmalıyor ve insanları köle olarak götürüyorlardı. Daha sonra bazıları kalıp doğu İngiltere'de ve İskoçya'da kendi topluluklarını kurdu.

İlk ziyaret daha baştan kötü gitti. Anglo-Saxon Chronicle (Anglo-Sakson Vakayinamesi), İngiltere'nin güneyindeki Dorset'te bulunan Portland'a üç geminin yanaştığını kaydeder. Kralın oradaki görevlisi (reeve) onları tüccar sandı ve kralın kasabasına gelip bildirimde bulunmalarını söylemek için atıyla yanlarına gitti; onu oracıkta öldürdüler. Bu, İngiltere'ye yapılan ilk kayıtlı Viking saldırısıdır. İşin tuhafı, Vakayiname onlara "Danimarkalıların ilk gemileri" derken Norveç'teki Hordaland'dan geldiklerini de yazar: o dönemde İngilizler çoğu zaman bütün Vikinglere "Danimarkalılar" diyordu.

Mini test

Which of the following statements is correct?

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A: Danimarka, Norveç ve İsveç'ten gelen Viking akıncıları Britanya'ya ilk kez MS 789'da geldi.
B: Normandiya'dan gelen Viking akıncıları Britanya'ya ilk kez MS 410'da geldi.
Viking çağı haritası: Vikingler Norveç ve Danimarka'dan yelken açıyor; 789'da Portland ve 793'te Lindisfarne; 878'deki Edington Muharebesi; İngiltere'nin doğusu ve kuzeyinde York, Grimsby ve Scunthorpe'u kapsayan Danelaw; güneyde Alfred the Great'in Wessex krallığı
Danelaw (açık kırmızı), kabaca İngiltere'nin kuzeydoğu yarısıydı: Londra'dan başlayıp Thames Nehri, Lea Nehri ve Watling Street adlı eski Roma yolu boyunca kuzeye uzanan bir çizginin ötesi. Gösterilen sınır yaklaşıktır; gerçek bölge zamanla değişti.

Alfred the Great: "Büyük" unvanını alan tek yerli İngiliz kral

Vikingler karşısında İngiltere'deki Anglo-Sakson krallıkları Alfred the Great (Büyük Alfred) yönetiminde birleşti ve Alfred Vikingleri yendi. İngiltere'de yalnızca bir Kral Alfred olduğu için adının arkasında bir sayı yoktur.

878'de Alfred, Viking lideri Guthrum'u Battle of Edington'da (Edington Muharebesi) yendi. Guthrum teslim oldu ve vaftiz edilerek Hristiyan oldu; vaftiz babası Alfred'di.

Winchester'daki Alfred the Great'in bronz heykeli: haç biçimli bir kılıcı havaya kaldırmış, elinde kalkan taşıyor
Alfred the Great'in, Wessex krallığının önemli bir şehri olan Winchester'daki heykeli. Fotoğraf: NickDenbow, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons aracılığıyla

Alfred önce her şeyini kaybetmenin eşiğine geldi. 878'in başlarında Vikingler onu gafil avladı ve güneybatı İngiltere'nin bataklıklarında saklanmak zorunda kaldı. Anlatılana göre köylü bir kadının yanında kaldı; kadın ondan ateşin başında pişen birkaç çöreğe (küçük ekmeklere) göz kulak olmasını istedi. Alfred krallığını düşünmekle o kadar meşguldü ki çörekleri yaktı; onun kral olduğundan habersiz olan kadın da onu azarladı. Bu, o dönemde yazıya geçirilmiş bir olay değil, bir efsanedir; ama neredeyse her İngiliz çocuğu bu hikâyeyi duymuştur.

Mini test

Which king united the Anglo-Saxon kingdoms in England and defeated the Vikings?

Sorunun Türkçesiİngiltere'deki Anglo-Sakson krallıklarını birleştiren ve Vikingleri yenen kral hangisidir?

Danelaw: yer adlarındaki Vikingler

Pek çok Viking, özellikle doğu ve kuzey İngiltere'ye kalıcı olarak yerleşti. Bu bölgeye Danelaw denirdi; yani Danimarka hukukunun geçerli olduğu bölge.

Bugün bile oradaki pek çok yer adı Viking dillerinden gelir; örneğin Grimsby ve Scunthorpe. Zamanla Viking yerleşimciler yerel halkla kaynaştı ve bazıları Hristiyan oldu.

-by
Eski İskandinav dilinde "köy" ya da "çiftlik"
Grimsby, Derby
-thorpe
"uzakta, küçük bir yerleşim"
Scunthorpe
sky
Eski İskandinav dilinden
window
vindauga = "rüzgâr gözü"

Biraz dikkatli bakınca Viking kökleri her yerde karşınıza çıkar. Domesday Book'ta Scunthorpe, Escumesthorpe yani "Skuma'nın çiftliği" olarak yazılır; Grimsby'deki -by ise Eski İskandinav dilinde "köy" demektir. Gündelik kelimeler de geldi: sky (gökyüzü), egg (yumurta), knife (bıçak), hatta they (onlar). Window (pencere) bir zamanlar vindauga, yani "rüzgâr gözü"ydü: duvarda rüzgârın içeri girdiği bir delik.

Mini test

Which TWO place names in England come from the Viking languages?

Sorunun Türkçesiİngiltere'deki hangi İKİ yer adı Viking dillerinden gelir?

Mini test

Is the statement below TRUE or FALSE? The Danelaw was the area in the south-west of England where most Viking invaders settled.

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifade doğru mu (TRUE), yanlış mı (FALSE)? İfade: Danelaw, Viking istilacılarının çoğunun yerleştiği, İngiltere'nin güneybatısındaki bölgeydi.

Dönem içeriği: 500 – 1000