1660–1679

Restauracja: Karol II wraca

Po śmierci Lorda Protektora, Olivera Cromwella (Oliver Cromwell), w 1658 roku republika została bez przywódcy. W maju 1660 roku parlament poprosił Karola II, syna straconego króla Karola I, o powrót z wygnania w Niderlandach. Został królem Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii jako Karol II (Charles II). Powiedział wprost, że nie chce już nigdy więcej „ruszać w podróże”.

Karol II wiedział, że nie zawsze może postawić na swoim; czasem będzie musiał dogadać się z parlamentem. Przez większość czasu parlament popierał jego zamiary. Kościół Anglii ponownie stał się Kościołem oficjalnym, a ani katolicy, ani purytanie nie mogli sprawować władzy.

1665: wielka zaraza

W 1665 roku w Londynie wybuchła straszliwa zaraza. Zmarły tysiące ludzi, a najbardziej ucierpiały najbiedniejsze dzielnice. Była to dżuma dymienicza (bubonic plague), którą według powszechnej opinii roznosiły pchły żyjące na szczurach. Według większości szacunków w tamtym roku zmarło od 70 000 do 100 000 londyńczyków, mniej więcej co piąty lub szósty mieszkaniec miasta. Domy, w których ktoś zachorował, zamykano, na drzwiach malowano czerwony krzyż, a obok wypisywano słowa „Lord have mercy upon us” („Panie, zmiłuj się nad nami”). Bogaci uciekali z miasta, a nawet dwór króla Karola II wyprowadził się z Londynu.

1666: wielki pożar Londynu

W następnym roku, we wczesnych godzinach 2 września 1666 roku, w piekarni przy Pudding Lane wybuchł pożar. Większość domów w Londynie była drewniana i stała ciasno jeden przy drugim, lato było bardzo suche, a wiał silny wiatr, więc ogień szalał bez kontroli przez cztery dni. Ten wielki pożar (Great Fire) zniszczył większą część londyńskiego City, około 13 000 domów, w tym wiele kościołów i dawną katedrę św. Pawła (St Paul's Cathedral).

Samuel Pepys, urzędnik mieszkający w Londynie, opisał w swoim dzienniku zarówno zarazę, jak i pożar. Zapisał, że wykopał w ogrodzie dół i zakopał w nim wino oraz ser parmezan, licząc, że przetrwają płomienie. Dziennik wydrukowano wiele lat później i ludzie czytają go do dziś.

Często mówi się, że pożar spalił szczury roznoszące chorobę i w ten sposób zakończył zarazę. Większość historyków się z tym nie zgadza: zaraza wygasała już przed pożarem, a biedne dzielnice za murami miasta, gdzie szalała najmocniej, wcale nie spłonęły. To, że oba wydarzenia nastąpiły po sobie, było raczej zbiegiem okoliczności.

Londyn odbudowano, a nową katedrę św. Pawła zaprojektował słynny architekt sir Christopher Wren (Sir Christopher Wren).

Dziś Pomnik Wielkiego Pożaru (the Monument) ma 61 metrów wysokości – dokładnie tyle, ile wynosi jego odległość od miejsca, w którym stała piekarnia. Sam Wren jest pochowany w katedrze św. Pawła, a na jego nagrobku widnieje łaciński napis: „Czytelniku, jeśli szukasz jego pomnika, rozejrzyj się wokół”.

Akt habeas corpus

W 1679 roku wszedł w życie Akt habeas corpus (Habeas Corpus Act), który do dziś ma ogromne znaczenie. Habeas corpus to łacińskie wyrażenie, które oznacza mniej więcej „masz stawić osobę przed sądem”. Ustawa gwarantowała, że nikogo nie można uwięzić bez podstawy prawnej, a każdy więzień ma prawo do rozpatrzenia swojej sprawy przez sąd.

Ustawa przeszła ledwo, ledwo. Według Gilberta Burneta, ówczesnego biskupa, gdy Izba Lordów nad nią głosowała, jeden z lordów liczących głosy dla żartu policzył bardzo grubego lorda jako dziesięciu, więc ustawa przeszła dzięki kilku „dodatkowym” głosom. To zabawna historia, której nie da się udowodnić, ale zapiski rzeczywiście pokazują, że głosowanie było niezwykle wyrównane.

Spis treści epoki: 1600–1700