18. yüzyıl

Aydınlanma: İskoçya'nın büyük düşünürleri

Hikâye 4/8
Nakış tarzı çizim: kitap rafları olan bir çalışma odası; masada açık bir kitap, tüy kalem ve hokka, küçük bir buhar makinesi maketi; pencereden tepedeki bir kale görünüyor

Culloden Muharebesi'nden sonra İskoç Yaylaları'ndaki aileler yavaş yavaş topraklarından sürüldü. Aynı dönemde İskoçya'nın üniversiteleri ve şehirleri fikirlerin altın çağına giriyordu. 18. yüzyılda siyasette, felsefede ve bilimde pek çok yeni fikir ortaya çıktı. Bu döneme Aydınlanma (the Enlightenment) denir. En önemli düşünürlerinin çoğu İskoçtu:

Adam Smith
Ekonomi üzerine bugün hâlâ alıntılanan fikirler
David Hume
İnsan doğası üzerine yazdı; filozofları hâlâ etkiliyor
James Watt
Buhar gücü üzerine çalışmaları Sanayi Devrimi'ni ileriye taşıdı

Aydınlanma'nın temel fikirlerinden biri, insanların istedikleri siyasi ve dinî inançlara sahip olmakta özgür olması ve devletin onlara neye inanacaklarını dikte etmemesiydi. Bu, bugün de Birleşik Krallık'ta önemli bir ilkedir.

Watt aslında buhar makinesini icat etmedi. Daha önceki makineler çoğunlukla madenlerden su pompalamak için kullanılıyor ve muazzam miktarda kömür yakıyordu. Watt, Glasgow Üniversitesi'nde eski bir makineyi onarırken ona "ayrı bir yoğuşturucu" ekleme fikrini buldu; bu, makineyi çok daha verimli hale getirdi. Elektrikli eşyaların üzerinde gördüğünüz güç birimi "watt" onun adını taşır. Adam Smith'in en ünlü kitabı The Wealth of Nations (Ulusların Zenginliği), Amerika Birleşik Devletleri'nin bağımsızlığını ilan ettiği yıl, 1776'da yayımlandı.

Şair Robert Burns (1759–1796) da aynı İskoç çağına aittir. İskoçya'da "The Bard" (Ozan) olarak bilinir; İskoçça (Scots) ve İngilizce şiirler yazdı ve pek çok eski halk şarkısını yeniden işledi. En ünlü eseri, Britanya'da insanların Yılbaşı'nda hep birlikte söylediği Auld Lang Syne'dır. Bu ezgi çok uzaklara yayıldı: pek çok ülkede mezuniyet törenlerinde ve vedalaşmalarda da söylenir.

Mini test

Which TWO were important Scottish thinkers of the Enlightenment?

Sorunun TürkçesiAşağıdakilerden hangi İKİSİ Aydınlanma döneminin önemli İskoç düşünürleriydi?

Dönem içeriği: 1700 – 1800