از 1215 به بعد

ماگنا کارتا: پادشاه هم باید از قانون پیروی کند

در نظام فئودالی قرون وسطی، اربابان به پادشاه سرباز بدهکار بودند، اما از او هم انتظار داشتند حقوقشان را محترم بشمارد. این ایده نخستین بار کی به نوشته درآمد؟ پاسخ از سال 1215 آغاز می‌شود. در آن سال جان شاه (King John) با اشرافش سخت درگیر شد. (تنها یک پادشاه به نام جان وجود داشته است، به همین دلیل پس از نامش عددی نمی‌آید.) او پیوسته مالیات‌ها را بالا می‌برد و در جنگ‌ها شکست می‌خورد، و سرانجام کاسه صبر اشراف لبریز شد. در رانیمید (Runnymede)، چمنزاری در کنار رود تیمز در غرب لندن، او را وادار کردند سندی به نام ماگنا کارتا (Magna Carta) را بپذیرد. این نام لاتین و به معنای «منشور بزرگ» است. تا آن زمان تقریباً هیچ چیز به طور رسمی کارهای پادشاه را محدود نمی‌کرد.

ایده بزرگ پشت آن ساده بود: حتی پادشاه هم باید از قانون پیروی کند. این سند از حقوق اشراف پاسداری می‌کرد و نمی‌گذاشت پادشاه به دلخواه خود مالیات‌ها را بالا ببرد یا قانون بسازد و تغییر دهد.

در عمل، ماگنا کارتا فقط حدود ده هفته دوام آورد. در اوت همان سال پاپ آن را باطل اعلام کرد و پادشاه و اشراف به زودی دوباره به جنگ با هم برخاستند؛ پادشاهان بعدی چند نسخه تازه از آن صادر کردند، و این سند تنها به آرامی به یکی از پایه‌های قانون انگلستان تبدیل شد. جان شاه در واقع هرگز آن را امضا نکرد: به جای امضا، مهر سلطنتی‌اش را به آن زدند. تنها چهار نسخه از سال 1215 باقی مانده است: دو نسخه در کتابخانه بریتانیا و دو نسخه متعلق به کلیساهای جامع لینکن (Lincoln) و سالزبری (Salisbury).

تولد پارلمان

پادشاهان همیشه حلقه‌ای از مشاوران داشتند، از جمله اشراف قدرتمند و رهبران کلیسا. هر بار که پادشاه به پول نیاز داشت، آن‌ها را برای نشستی گرد هم می‌آورد. پارلمان (Parliament) این‌گونه آغاز شد. با گذشت زمان، پارلمان به دو بخش یا دو «مجلس» (Houses) تقسیم شد:

با این حال، تنها شمار بسیار اندکی از مردم می‌توانستند به نمایندگان مجلس عوام رأی دهند. پارلمان اسکاتلند از سه گروه تشکیل می‌شد که طبقات (Estates) نامیده می‌شدند: اشراف، عوام و روحانیان (رهبران کلیسا).

در این دوره این ایده که قاضیان باید از حکومت مستقل باشند هم شکل گرفت. در انگلستان، قاضیان با پیروی از رأی‌های پیشین و سنت‌های قدیمی درباره پرونده‌ها حکم می‌دادند، و این روند به کامن لا (common law) یا حقوق عرفی انجامید. در اسکاتلند قانون «مدوّن» بود، یعنی به صورت مجموعه‌ای از قواعد نوشته شده بود.

فهرست دوره: 1200 تا 1400