Brytyjski humor: od nadwornych błaznów do Monty Pythona

Historia 5 z 10

Żartowanie, wyśmiewanie możnych i śmianie się z samego siebie to ważna część brytyjskiego charakteru. Ta tradycja sięga daleko wstecz:

Średniowiecze: królowie i bogaci możni utrzymywali błazna (jester), którego zadaniem było opowiadać dowcipy i dokuczać ludziom na dworze.
Później Szekspir (Shakespeare) wprowadzał do swoich sztuk postacie komiczne.
XVIII wiek: popularne stały się karykatury polityczne, wyśmiewające znanych polityków. Czasem celem był nawet monarcha i rodzina królewska.
XIX wiek: pojawiły się czasopisma satyryczne (wyśmiewające osoby z życia publicznego). Najsłynniejszym był Punch, wydawany od lat 40. XIX wieku. Gazety do dziś drukują karykatury polityczne, a czasopisma takie jak Private Eye kontynuują satyryczną tradycję.

Okładka magazynu Punch z 27 kwietnia 1872 roku, pełna rysunków wróżek i kukiełek — Okładka *Punch* z 1872 roku. Ten projekt Richarda Doyle'a był używany przez ponad sto lat. *Punch* dał nawet angielszczyźnie współczesne słowo „cartoon”, które wcześniej oznaczało pełnowymiarowy szkic malowidła ściennego. W 1843 roku, przy okazji wystawy projektów fresków do odbudowanego gmachu parlamentu, magazyn wydrukował prześmiewczy rysunek „Cartoon, No. 1” i słowo wkrótce zaczęło oznaczać zabawny lub satyryczny rysunek. Richard Doyle, domena publiczna, za pośrednictwem Biblioteki Kongresu USA (US Library of Congress) i Wikimedia Commons

Zanim większość ludzi miała telewizor, ulubionym wieczornym wyjściem był music hall, czyli przedstawienie rozmaitości z piosenkami i numerami scenicznymi, w którym główną atrakcją byli komicy. Niektórzy artyści, którzy zaczynali w music hallach w latach 40. i 50., zostali później gwiazdami telewizji, na przykład duet Morecambe and Wise.

Komedia telewizyjna wypracowała potem własne style:

Sitcomy (sitcom, skrót od „situation comedy”, komedii sytuacyjnej): zwykle o życiu rodzinnym albo o ludziach w pracy, wciąż bardzo popularne.
Programy satyryczne: w latach 60. That Was The Week That Was; w latach 80. i 90. Spitting Image.
W 1969 roku Monty Python's Flying Circus (Latający cyrk Monty Pythona) przyniósł zupełnie nowy, surrealistyczny rodzaj komedii.
Stand-up (stand-up comedy), w którym jeden komik opowiada dowcipy przed publicznością na żywo, przeżywa ostatnio wielki powrót.

Najważniejsze

Komedia, satyra i umiejętność śmiania się z siebie to ważna część brytyjskiego charakteru.
W średniowieczu byli błazni (jesters); postacie komiczne pojawiają się w sztukach Szekspira; w XVIII wieku popularne stały się karykatury polityczne (czasem wyśmiewające rodzinę królewską); w XIX wieku pojawiły się czasopisma satyryczne, z których najbardziej znany był Punch, wydawany od lat 40. XIX wieku. Dziś jest Private Eye.
Music hall był popularnym teatrem rozmaitości przed erą telewizji; Morecambe and Wise przeszli stamtąd do telewizyjnej sławy.
Komedia telewizyjna: sitcomy; programy satyryczne That Was The Week That Was (lata 60.) i Spitting Image (lata 80. i 90.); Monty Python's Flying Circus w 1969 roku; stand-up znów jest popularny.

Quiz

Which satirical magazine first appeared in the 1840s and became the best known of its time?

Pytanie po polsku

Które czasopismo satyryczne ukazało się po raz pierwszy w latach 40. XIX wieku i stało się najbardziej znanym w swoich czasach?

Spis treści rozdziału: Czas wolny i miejsca warte zobaczenia