2010–2020

Lata 2010–2020: koalicja, referendum i brexit

Trzynaście lat rządów Partii Pracy zakończyło się w wyborach powszechnych w maju 2010 roku, w których żadna partia nie zdobyła większości mandatów. Nie zdarzyło się to w Wielkiej Brytanii od lutego 1974 roku. Konserwatyści i Liberalni Demokraci (Liberal Democrats) utworzyli rząd koalicyjny (coalition). Przywódca konserwatystów David Cameron został premierem, a przywódca Liberalnych Demokratów Nick Clegg wicepremierem.

2015: zaskakująca większość

Przed wyborami powszechnymi 7 maja 2015 roku niemal wszystkie sondaże przewidywały kolejny „zawieszony parlament” (hung parliament), w którym żadna partia nie ma większości. Tymczasem konserwatyści zdobyli dość mandatów, by rządzić samodzielnie, po raz pierwszy od 1992 roku uzyskując bezwzględną większość, a David Cameron pozostał premierem. Ich dawni partnerzy koalicyjni, Liberalni Demokraci, spadli z 57 mandatów do zaledwie 8.

Wynik zaskoczył niemal wszystkich. Gdy o 22:00 w wieczór wyborczy BBC opublikowało sondaż exit poll, dawał on Liberalnym Demokratom tylko około 10 mandatów. Paddy Ashdown, były przywódca tej partii, powiedział na żywo w telewizji, że jeśli sondaż okaże się trafny, publicznie zje swój kapelusz. Rzeczywisty wynik był dla jego partii jeszcze gorszy: 8 mandatów.

23 czerwca 2016: referendum w sprawie UE

Cameron obiecał, że rząd konserwatystów pozwoli obywatelom zdecydować, czy Zjednoczone Królestwo ma pozostać w Unii Europejskiej. Referendum (referendum), czyli głosowanie całego kraju w jednej sprawie, odbyło się 23 czerwca 2016 roku. Cameron prowadził kampanię za pozostaniem, ale wynik okazał się odwrotny, choć niewielką przewagą: 51,9% głosowało za wyjściem, a 48,1% za pozostaniem. Udział wzięło ponad 72% zarejestrowanych wyborców. Anglia i Walia głosowały za wyjściem, a większość wyborców w Szkocji i Irlandii Północnej chciała pozostać. Następnego ranka Cameron ogłosił, że ustąpi.

May, Johnson i dzień wyjścia

13 lipca 2016 roku Camerona zastąpiła Theresa May, wcześniej ministra spraw wewnętrznych (Home Secretary). Była drugą kobietą na stanowisku premiera, po Margaret Thatcher. Jej zadaniem było uzgodnienie z UE warunków wyjścia, ale na początku 2019 roku posłowie trzykrotnie odrzucili wynegocjowane przez nią porozumienie, a w maju tego roku ogłosiła, że ustąpi. Jej następcą 24 lipca 2019 roku został Boris Johnson, były burmistrz Londynu. W grudniu 2019 roku rozpisał wybory powszechne pod hasłem „Get Brexit Done” („Dokończmy brexit”) i zdobył dużą większość.

O 23:00 czasu brytyjskiego 31 stycznia 2020 roku Zjednoczone Królestwo formalnie opuściło Unię Europejską, 47 lat po przystąpieniu. To wyjście nazwano brexitem (Brexit), od „British exit”, czyli „brytyjskie wyjście”. Na tym też kończy się nasza opowieść.

Sam moment minął spokojnie. Niektórzy chcieli, by o 23:00 zabrzmiał Big Ben, ale dzwon wyciszono na czas remontu wieży Elżbiety (Elizabeth Tower) i z pomysłu zrezygnowano. Zamiast tego na fasadzie Downing Street 10 wyświetlono zegar odliczający czas, a Mennica Królewska (Royal Mint) wydała monetę 50 pensów z datą 31 stycznia 2020 roku i napisem „Peace, prosperity and friendship with all nations” („Pokój, dobrobyt i przyjaźń ze wszystkimi narodami”).

W epoce kamienia ludzie mogli przejść z Wielkiej Brytanii do kontynentalnej Europy pieszo; w 2020 roku Zjednoczone Królestwo opuściło Unię Europejską. Między tymi dwoma momentami rozciąga się długa historia, która uczyniła ten kraj takim, jakim jest dziś.

Najważniejsze fakty

Spis treści epoki: 2000–2020