1840'lar–1850'ler

Dünyanın atölyesi: serbest ticaret, Crystal Palace ve Brunel

Hikâye 5/8

Kraliçe Victoria'nın uzun saltanatı olan Viktorya Dönemi'nde Britanya hâlâ büyük bir ticaret ülkesiydi. Hükümet serbest ticareti desteklemeye başladı ve ithalattaki pek çok vergiyi kaldırdı. Bunun bir örneği, Tahıl Yasaları'nın (Corn Laws) 1846'da yürürlükten kaldırılmasıydı. Bu yasalar ucuz yabancı tahılın ülkeye girmesini engellemişti. Reformlardan sonra hammaddeler daha ucuza ithal edilebildi ve bu da İngiliz sanayisinin büyümesine yardım etti.

1847'de çıkan yeni bir yasa, kadınların ve çocukların günde en fazla 10 saat çalışabileceğini belirledi. İşçi konutları iyileşmeye başladı, fabrikalardaki koşullar da öyle. Ulaşım da gelişti, böylece malları ve insanları ülke içinde taşımak kolaylaştı.

19. yüzyılda Britanya sanayide dünyaya öncülük etti ve dünyadaki demirin, kömürün ve pamuklu kumaşın yarısından fazlasını üretti. Ayrıca sigortacılık ve bankacılık gibi finansal hizmetlerin de merkezi oldu.

1851 Büyük Sergisi

1851'de Büyük Sergi (Great Exhibition), Londra'daki Hyde Park'ta bulunan Crystal Palace (Kristal Saray) binasında açıldı. Sergide devasa makinelerden el yapımı eşyalara kadar her şey vardı. Dünyanın her yerinden ülkeler katıldı, ama sergilenen nesnelerin çoğu Britanya'da yapılmıştı.

Renkli baskı: Hyde Park'taki Crystal Palace, yüksek kemerli çatısı olan uzun bir cam bina; önünde yürüyen insanlar ve atlı arabalar — 1851 Büyük Sergisi sırasında kuzeydoğudan görülen Hyde Park'taki Crystal Palace. Sergi altı milyondan fazla kez ziyaret edildi. Sergi kâr etti ve bu kârla South Kensington'daki Victoria and Albert Museum (V&A), Science Museum (Bilim Müzesi) ve Natural History Museum (Doğa Tarihi Müzesi) kuruldu. Binanın kendisi güney Londra'ya taşındı ve 1936'da orada yandı; ama bölge adını korudu, Crystal Palace FC futbol kulübü de öyle. Dickinson Brothers, *Dickinsons' Comprehensive Pictures of the Great Exhibition of 1851*, public domain, Wikimedia Commons aracılığıyla

Brunel: demiryollarının, köprülerin ve gemilerin mühendisi

Isambard Kingdom Brunel (1806–1859) İngiltere'nin Portsmouth şehrindendi. Bir mühendis olarak tüneller, köprüler, demiryolları ve gemiler yaptı. Trenleri Londra'daki Paddington Station'dan (Paddington İstasyonu) Galler'e, West Midlands'e ve İngiltere'nin güneybatısına giden Great Western Railway'in yapımını yönetti. Avon Gorge (Avon Boğazı) üzerindeki Clifton Suspension Bridge (Clifton Asma Köprüsü) gibi köprülerinin çoğundan bugün hâlâ geçebilirsiniz.

Brunel'in babası Fransız bir mühendisti. Brunel Clifton köprüsünü gençken tasarladı, ama para bitince yapım yıllarca durdu ve köprü ancak 1864'te, ölümünden beş yıl sonra tamamlandı. 2002'de BBC halktan "100 Greatest Britons" (En Büyük 100 Britanyalı) için oy istediğinde Brunel, Churchill'in ardından ikinci oldu.

Siyah beyaz fotoğraf: silindir şapkalı, ağzında puro olan Brunel dev demir zincirlerin önünde duruyor — 1857'de, dev buharlı gemisi SS Great Eastern'in denize indirme zincirlerinin önünde Brunel. Şimdiye kadar çekilmiş en ünlü portre fotoğraflarından biridir. Fotoğraf: Robert Howlett, public domain, Wikimedia Commons aracılığıyla

Önemli bilgiler

Kraliçe Victoria 1837'de, 18 yaşında tahta çıktı ve 1901'e kadar, neredeyse 64 yıl hüküm sürdü. Orta sınıfların önemi arttı ve reformcular yoksulların hayatını iyileştirdi.
İmparatorluk Hindistan'ın tamamını, Avustralya'yı ve Afrika'nın büyük bölümlerini kapsıyordu: 400 milyonu aşkın insanla tarihin en büyük imparatorluğu.
1853–1913: 13 milyona varan İngiliz göç etti. 1870–1914: yaklaşık 120.000 Rus ve Polonyalı Yahudi zulümden kaçıp Britanya'ya yerleşti (Londra'nın East End semti, Manchester, Leeds). Hindistan'dan, Afrika'dan ve İmparatorluğun geri kalanından da insanlar yaşamak, çalışmak ve okumak için geldi.
Serbest ticaret: Corn Laws 1846'da kaldırıldı. 1847'de kadınların ve çocukların çalışması günde 10 saatle sınırlandı.
Dünyadaki demirin, kömürün ve pamuklu kumaşın yarısından fazlası Britanya'da üretiliyordu ve Britanya sigortacılık ve bankacılığın merkeziydi.
Büyük Sergi, 1851: Hyde Park'taki Crystal Palace binasında, yani demir ve camdan yapılmış dev bir yapıda; sergilenenlerin çoğu Britanya'da üretilmişti.
Brunel (1806–1859): Portsmouth'lu mühendis; tüneller, köprüler, demiryolları ve gemiler yaptı. Londra'daki Paddington Station'dan Galler'e, West Midlands'e ve İngiltere'nin güneybatısına uzanan Great Western Railway'i (Britanya'nın ilk büyük demiryolu) yaptı. Köprülerinin çoğu hâlâ kullanılıyor.

Mini test

In 1847, a new law set a maximum working day for women and children. How long was it?

Sorunun Türkçesi

1847'de yeni bir yasa, kadınlar ve çocuklar için en uzun iş gününü belirledi. Bu ne kadardı?

Mini test

Which TWO statements about free trade in the Victorian period are correct?

Sorunun Türkçesi

Viktorya dönemindeki serbest ticaretle ilgili hangi İKİ ifade doğrudur?
A: Corn Laws, ucuz yabancı tahılı dışarıda tutmak için 1846'da çıkarıldı.
B: Hükümet, ülkeye getirilen mallar üzerindeki pek çok vergiyi kaldırdı.
C: Serbest ticaret, İngiliz sanayisi için hammaddeleri pahalılaştırdı.
D: Ucuz ithal tahılı dışarıda tutan Corn Laws 1846'da yürürlükten kaldırıldı.

Mini test

Which engineer was responsible for building the Great Western Railway?

Sorunun Türkçesi

Great Western Railway'in yapımından hangi mühendis sorumluydu?

Mini test

Where was the Great Exhibition of 1851 held?

Sorunun Türkçesi

1851 Büyük Sergisi nerede düzenlendi?

Dönem içeriği: 1800 – 1900