Sınavda sık sorulur

Parlamenter demokrasi: sandıktan Başbakan ve kabineye

Hikâye 4/7

Britanya bir parlamenter demokrasi olarak yönetilir. Bütün ülke constituencies (seçim bölgeleri) denen alanlara bölünmüştür. Bir General Election'da (genel seçimde) her seçim bölgesinde yaşayanlar kendilerini temsil edecek bir milletvekili seçer ve bu milletvekilleri birlikte House of Commons'ı (Avam Kamarası) oluşturur.

Neredeyse her milletvekili bir siyasi partiye üyedir. Milletvekillerinin yarısından fazlasına sahip olan parti hükümeti kurar. Hiçbir partinin yarıdan fazla milletvekili yoksa, iki parti birlikte yönetmek için bir koalisyon (coalition) kurmayı kabul edebilir.

İşleyiş şöyledir: seçmenler milletvekillerini seçer, hükümdar Avam Kamarası'ndaki en büyük partinin liderini Başbakan olmaya davet eder, ardından Başbakan kabineyi atar. Başbakanla başlayalım.

Başbakan ve kabine

Başbakan (Prime Minister, kısaca PM), iktidardaki partinin lideridir. Kabine üyelerini seçer ve pek çok önemli kamu görevine yapılan atamalarda son sözü söyler.

Başbakan, Londra'nın merkezinde Parlamento binalarına kısa bir yürüyüş mesafesindeki 10 Downing Street'te yaşar ve çalışır. Başbakanın ayrıca Londra dışında kullanabildiği Chequers adlı bir kır evi vardır.

10 Downing Street'in beyaz 10 numaralı ve aslan başlı kapı tokmaklı siyah ön kapısı
10 Downing Street'in ön kapısı. Dışarıda anahtar deliği yoktur, çünkü içeride kapıyı açacak biri her zaman bulunur. Kedi Larry de burada yaşar; 2011'den beri "Kabine Ofisi'nin Baş Fare Avcısı"dır (Chief Mouser to the Cabinet Office) ve birkaç başbakandan daha uzun süre görevde kalmıştır. UK Government, Open Government Licence v3.0, Wikimedia Commons aracılığıyla
Chequers: önünde çimenlik bulunan, kırmızı tuğladan büyük bir Tudor dönemi kır evi
Başbakanın kır evi Chequers. Lord Lee of Fareham burayı ulusa bağışladı ve başbakanlar 1921'den beri burayı kullanıyor. Fotoğraf: Cnbrb, CC0, Wikimedia Commons aracılığıyla

Bir Başbakan her zaman bir sonraki seçime kadar görevde kalmaz. İktidar partisinin milletvekilleri liderlerini değiştirmeye karar verebilir ya da Başbakan görevden çekilmeyi seçebilir. İktidar partisi genel seçimde yenilirse Başbakan normalde istifa eder.

Kabine: yaklaşık 20 kıdemli bakan

Başbakan, hükümet bakanlıklarını bakan olarak yönetmeleri için yaklaşık 20 kıdemli milletvekili seçer. Bunlar arasında şunlar vardır:

Bu bakanlar grubuna kabine (cabinet) denir. Kabine hükümet politikasına ilişkin en önemli kararları almak için normalde her hafta toplanır ve Parlamento çoğu zaman bu kararları tartışmak ya da oylamak zorundadır.

Kabine bakanlarının altında, her bakanlığın Ministers of State (Devlet Bakanları) ya da Parliamentary Under-Secretaries of State (Parlamento Müsteşarları) gibi unvanlar taşıyan daha alt düzey bakanları vardır. Her biri bakanlığın işinin bir bölümünden sorumludur.

Maliye Bakanının tuhaf unvanı ortaçağdaki bir kraliyet maliye dairesine dayanır. Bu dairenin görevlileri hesaplarını yapar ve vergileri, üzerinde damalı bir örtü serili bir masada toplardı; örtünün üzerinde, bir masa oyunundaki taşlar gibi pulları hareket ettirirlerdi. Exchequer adı da bu örtüden gelir (İngilizcede "chequered" damalı demektir).

Mini test

What is the name of the Prime Minister's country house outside London?

Sorunun TürkçesiBaşbakanın Londra dışındaki kır evinin adı nedir?

Mini test

Which member of the cabinet is in charge of the economy?

Sorunun TürkçesiKabinenin hangi üyesi ekonomiden sorumludur?

Mini test

Which cabinet minister is responsible for crime, policing and immigration?

Sorunun TürkçesiSuç, polis ve göçten hangi kabine bakanı sorumludur?

Mini test

Is the statement below TRUE or FALSE? The cabinet usually meets once a month to make important decisions about government policy.

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifade doğru mu (TRUE), yanlış mı (FALSE)? İfade: Kabine, hükümet politikasına ilişkin önemli kararları almak için genellikle ayda bir toplanır.

Bölüm içeriği: Britanya Anayasası