1644–1660

Oliver Cromwell ve kralsız geçen 11 yıl

Hikâye 5/10
Stuart dönemi haritası: İç Savaş'ın Marston Moor ve Naseby muharebeleri; Cromwell'in Dunbar ve Worcester'da Charles II'ye karşı zaferleri; Charles II'nin bir meşe ağacında saklandığı yer; Charles II'nin 1660'ta Hollanda'dan dönüşü; William of Orange'ın 1688'de Torbay'e çıkışı; Killiecrankie, Glencoe ve Boyne
Bu hikâyelerde geçen yerler. Koyu kırmızı, İç Savaş'ın ve Cromwell döneminin muharebelerini; mavi ise Şanlı Devrim sonrasındaki çatışmaları gösterir. William, Hollanda'dan yüz yıl önce Armada'nın kullandığı aynı Manş Denizi'nden geçerek geldi.

1642'de İngiliz İç Savaşı (English Civil War) çıktıktan sonra Kral Charles I'in ordusu iki muharebede yenildi: Marston Moor'da ve Naseby'de. 1646'ya gelindiğinde Parlamento açıkça kazanmıştı.

Charles I, Parlamento ordusunun elinde tutsaktı, ama yine de Parlamento'yla hiçbir anlaşma yapmayı kabul etmedi. 1649'da idam edildi.

Baskı resim: Londra'da Whitehall'daki Banqueting House'un önünde bir idam sehpası; cellat, kalabalığın üzerinde Charles I'in kesik başını havaya kaldırıyor
Charles I'in Londra'da Whitehall'daki Banqueting House'un önünde başının kesilişini gösteren 1649 tarihli bir Alman baskısı. 30 Ocak 1649 dondurucu soğuk bir gündü; anlatılana göre Charles titreyip de kalabalığa korktuğunu düşündürmemek için fazladan bir gömlek istedi. Ölüme tam da bu binadan yürüdü; binanın tavanı, babası James I'i ve Kralların İlahi Hakkı'nı yüceltmek için bizzat onun ısmarladığı Rubens'in dev tablolarıyla kaplıdır. Bilinmeyen sanatçı, kamu malı, Wikimedia Commons aracılığıyla

Commonwealth (Cumhuriyet)

İngiltere, kralı ya da kraliçesi olmayan ve Commonwealth (Cumhuriyet) olarak bilinen bir cumhuriyet oldu. Başlangıçta ülkenin nasıl yönetileceğinden kimse emin değildi ve fiilen yönetim ordunun elindeydi.

Ordunun generallerinden Oliver Cromwell İrlanda'ya gönderildi. Orada 1641'de başlamış bir isyan hâlâ sürüyordu ve kral için savaşan bir ordu da vardı. Cromwell İrlandalıları İngiliz Parlamentosu'na boyun eğdirdi, ama yöntemleri o kadar acımasızdı ki İrlanda'da insanlar onu bugün hâlâ tartışıyor.

İskoçya, Charles I'in öldürülmesini hiçbir zaman kabul etmemişti. İskoçlar oğlu Charles II'yi kral ilan edip İskoçya'da taç giydirdi. Charles II bir İskoç ordusunun başında İngiltere'ye yürüdü, ama Cromwell onu Dunbar'da ve ardından Worcester'da yendi. Charles, Worcester'dan kaçarken bir ara bir meşe ağacına tırmanıp saklandı ve sonunda Avrupa'ya kaçmayı başardı. Artık İskoçya da Parlamento'nun denetimindeydi.

Meşe ağacı İngiltere'nin ortasındaki Boscobel'deydi ve onu arayan askerler tam altından geçti. Kral olduktan sonra bu hikâye tekrar tekrar anlatıldı ve “The Royal Oak” (Kraliyet Meşesi), Britanya'da en yaygın pub adlarından biri oldu. Hatıra avcıları asıl ağacı yavaş yavaş parça parça kesip götürdü; bugün orada duran meşe, onun soyundan gelen bir ağaçtır.

İrlanda ve Worcester'dan sonra herkes Cromwell'i yeni cumhuriyetin lideri olarak görüyordu. Lord Protector (Lord Koruyucu) unvanını aldı ve 1658'de ölene kadar yönetti. Ardından oğlu Richard Lord Protector oldu, ama ne orduyu ne de hükümeti denetleyebildi. Ülke artık 11 yıldır hükümdarsızdı; Cromwell olmadan ortada belirgin bir lider ya da oturmuş bir yönetim biçimi yoktu. Pek çok kişi istikrar özlemi çekiyordu ve konuşmalar yeniden bir kral getirmeye döndü.

Cromwell hiçbir zaman kral olmadı: 1657'de Parlamento ona tacı önerdi, o da reddetti. Charles II döndükten sonra Cromwell'in cesedi mezarından çıkarılıp asıldı; başı Westminster Hall'un çatısında bir direğe takıldı ve yirmi yıldan uzun süre orada kaldı. Ardından yaklaşık üç yüzyıl boyunca elden ele geçti ve sonunda 1960'ta Cromwell'in okuduğu Cambridge'deki Sidney Sussex College'a gömüldü.

Mini test

Is the statement below TRUE or FALSE? Marston Moor and Naseby were the battles in which Cromwell defeated the Scottish army of Charles II.

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifade DOĞRU (TRUE) mu, YANLIŞ (FALSE) mı? İfade: Marston Moor ve Naseby, Cromwell'in Charles II'nin İskoç ordusunu yendiği muharebelerdi.

Mini test

After Cromwell defeated him at Worcester, how did Charles II famously avoid being captured?

Sorunun TürkçesiCromwell onu Worcester'da yendikten sonra Charles II, ünlü hikâyeye göre yakalanmaktan nasıl kurtuldu?
A: Tower of London'a (Londra Kalesi) sığındı
B: Oradaki kralcı orduya katılmak için gemiyle İrlanda'ya gitti
C: Skye Adası'nda (Isle of Skye) bir mağarada saklandı
D: Bir meşe ağacında saklandı

Mini test

What title was given to Oliver Cromwell as the leader of the new republic?

Sorunun TürkçesiYeni cumhuriyetin lideri olarak Oliver Cromwell'e hangi unvan verildi?

Mini test

Is the statement below TRUE or FALSE? After Charles I was executed in 1649, his son immediately became King Charles II of England.

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifade DOĞRU (TRUE) mu, YANLIŞ (FALSE) mı? İfade: Charles I 1649'da idam edildikten sonra oğlu hemen İngiltere Kralı Charles II oldu.

Dönem içeriği: 1600 – 1700