حقوق بنیادین: بریتانیا از چه چیزهایی محافظت می‌کند
در سال 1946، در یک دادگاه در شهر نورنبرگ (Nuremberg) آلمان، یک دادستان بریتانیایی برخاست و جنایت‌های رهبران نازی را که محاکمه می‌شدند، یکی‌یکی برشمرد. چهار سال بعد، در رم (Rome) پیمانی بین‌المللی امضا شد که او در نوشتن آن کمک کرده بود. هدف این پیمان این بود که چنین فجایعی دیگر هرگز تکرار نشود.
نام او دیوید ماکسول فایف (David Maxwell Fyfe) بود. او که در ادینبرو (Edinburgh) به دنیا آمده بود، معاون دادستان ارشد بریتانیا در دادگاه‌های نورنبرگ بود و بعدها ریاست کمیته حقوقی شورای اروپا (Council of Europe) را بر عهده گرفت؛ همان کمیته‌ای که این پیمان را نوشت. این پیمان همان کنوانسیون اروپایی حقوق بشر (European Convention on Human Rights) است که امروز از حقوق پایه همه کسانی که در بریتانیا زندگی می‌کنند محافظت می‌کند. این فصل با کنوانسیون شروع می‌شود، سپس نگاهی می‌اندازد به اینکه قانون بریتانیا چگونه از برابری محافظت می‌کند. در پایان هم به کارهایی می‌پردازد که ممکن است مردم در جاهای دیگر آن‌ها را «مسائل خصوصی خانوادگی» بدانند، اما در بریتانیا جرم‌اند.
ریشه‌های کهن: از ماگنا کارتا تا منشور حقوق
احترام به حقوق فردی و آزادی‌های پایه در بریتانیا تاریخی طولانی دارد که به صدها سال پیش برمی‌گردد. سه سند قدیمی در این میان برجسته‌اند و با همه آن‌ها در فصل‌های تاریخ آشنا شده‌اید:
1215ماگنا کارتا (Magna Carta): حتی پادشاه هم باید از قانون پیروی کند
1679قانون هابئاس کورپوس (Habeas Corpus Act): هیچ‌کس را نمی‌توان به‌طور غیرقانونی زندانی نگه داشت
1689منشور حقوق (Bill of Rights): حقوق پارلمان کجا تمام می‌شود و قدرت پادشاه یا ملکه از کجا شروع می‌شود
1950بریتانیا کنوانسیون اروپایی حقوق بشر را امضا می‌کند
1998قانون حقوق بشر (Human Rights Act) کنوانسیون را وارد قانون بریتانیا می‌کند (اجرایی از سال 2000)
این حقوق یک‌شبه به وجود نیامدند؛ آن‌ها در طول چند قرن، کم‌کم شکل گرفتند.
نسخه اصلی منشور حقوق 1689 که در بایگانی پارلمان (Parliamentary Archives) نگهداری می‌شود.
UK Parliament، public domain، از طریق The National Archives و Wikimedia Commons
آزمونک
Which of the following statements is correct?
پرسش به فارسیکدام‌یک از جمله‌های زیر درست است؟ A: حقوق در بریتانیا از دل اسناد قدیمی‌تر، از جمله ماگنا کارتا و منشور حقوق 1689، بیرون آمد. B: پیش از تصویب قانون حقوق بشر در سال 1998، در بریتانیا هیچ حقی وجود نداشت.
حقوق در بریتانیا تاریخی طولانی دارد و ریشهاش در ماگنا کارتا (Magna Carta، 1215)، قانون هابئاس کورپوس (Habeas Corpus Act، 1679) و منشور حقوق (Bill of Rights، 1689) است. قانون حقوق بشر 1998 (Human Rights Act 1998) کنوانسیون اروپایی حقوق بشر را وارد قانون بریتانیا کرد؛ حقوق از آنجا شروع نشد.
کنوانسیون اروپایی حقوق بشر: نوشته‌شده با کمک بریتانیا
پس از جنگ جهانی دوم، کشورهای اروپا می‌خواستند مطمئن شوند که چنین بی‌رحمی‌هایی دیگر هرگز تکرار نمی‌شود. در سال 1949، ده کشور اروپای غربی در لندن پیمانی امضا کردند که شورای اروپا (Council of Europe) را پدید آورد. یکی از نخستین کارهای بزرگ این شورا نوشتن کنوانسیونی برای حمایت از حقوق بشر بود.
نام کامل آن «کنوانسیون حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین» (Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms) است، اما معمولاً به آن کنوانسیون اروپایی حقوق بشر (European Convention on Human Rights) می‌گویند. دیپلمات‌ها و حقوق‌دانان بریتانیایی نقش مهمی در نوشتن آن داشتند و ماکسول فایف یکی از آن‌ها بود. در سال 1950، بریتانیا جزو نخستین کشورهایی بود که آن را امضا کردند.
امضا در 4 نوامبر 1950 در رم انجام شد، اما امضا فقط گام اول است: هر کشور پس از آن باید پیمان را «تصویب» (ratify) کند، یعنی آن را از راه روال‌های خودش به‌طور رسمی بپذیرد. بریتانیا این کار را به‌سرعت، در 8 مارس 1951، در دوران دولت حزب کارگر (Labour) به رهبری کلمنت اتلی (Clement Attlee) انجام داد. کنوانسیون در سپتامبر 1953، پس از آنکه شمار کافی از کشورها آن را تصویب کردند، لازم‌الاجرا شد.
ماکسول فایف، در طراحی‌ای که لورا نایت (Laura Knight)، نقاش جنگ بریتانیایی، در سال 1946 و در جریان دادگاه‌های نورنبرگ کشید.
طراحی: Laura Knight، Imperial War Museums (IWM ART LD 5863)، public domain، از طریق Wikimedia Commons
کنوانسیون از حقوق بسیاری محافظت می‌کند. هفت مورد از آن‌ها این‌هاست:
حق زندگی
منع شکنجه
منع بردگی و کار اجباری
آزادی و امنیت
دادرسی عادلانه
آزادی اندیشه، وجدان و دین
آزادی بیان (سخن)
آزمونک
In which year did the UK sign the European Convention on Human Rights?
پرسش به فارسیبریتانیا در چه سالی کنوانسیون اروپایی حقوق بشر را امضا کرد؟
در سال 1950 امضا شد. سال 1689 سال منشور حقوق (Bill of Rights) است، 1998 سال قانون حقوق بشر (Human Rights Act) است که کنوانسیون را وارد قانون بریتانیا کرد، و 1945 سال پایان جنگ جهانی دوم است. این سالها بهآسانی با هم اشتباه می‌شوند، برای همین پرسش‌ها اغلب آن‌ها را کنار هم میآورند.
آزمونک
Which TWO rights are protected by the European Convention on Human Rights?
پرسش به فارسیکنوانسیون اروپایی حقوق بشر از کدام دو حق محافظت می‌کند؟ A: حق داشتن خانه رایگان B: حق دادرسی عادلانه C: حق داشتن شغل مادام‌العمر D: آزادی اندیشه، وجدان و دین
دادرسی عادلانه، و آزادی اندیشه، وجدان و دین، هر دو جزو هفت حقی هستند که در بالا آمد. خانه رایگان و شغل مادام‌العمر جزو حقوقی نیستند که کنوانسیون از آن‌ها محافظت می‌کند.
قانون حقوق بشر 1998: آوردن کنوانسیون به خانه
با اینکه بریتانیا کنوانسیون را زود امضا کرد، تا مدت‌ها این کنوانسیون بخشی از قانون داخلی بریتانیا نبود. اگر کسی احساس می‌کرد حقوقش پایمال شده، اغلب مجبور بود پرونده‌اش را تا دادگاه اروپایی حقوق بشر (European Court of Human Rights) در استراسبورگ (Strasbourg) فرانسه ببرد. این کار هزینه زیادی داشت و زمان زیادی می‌برد.
قانون حقوق بشر 1998 (Human Rights Act 1998) این وضع را تغییر داد و کنوانسیون را بخشی از قانون بریتانیا کرد. از آن زمان، دولت، نهادهای عمومی و دادگاه‌ها همه باید از اصول کنوانسیون پیروی کنند و مردم می‌توانند مستقیماً در دادگاه‌های بریتانیا به این حقوق استناد کنند.
وقتی دولت در سال 1997 این قانون را پیشنهاد داد، عنوان سندی که آن را توضیح می‌داد Rights Brought Home بود (یعنی «حقوق به خانه آورده شد»): مردم دیگر لازم نبود تا استراسبورگ بروند. این قانون در سال 1998 تصویب شد، اما تنها در اکتبر 2000 اجرایی شد؛ فاصله میان این دو برای آموزش قاضیان و کارکنان دولتی صرف شد.
از اسناد قدیمی، به یک کنوانسیون بین‌المللی، و از آنجا به قانون خود بریتانیا.دادگاه اروپایی حقوق بشر در استراسبورگ که در سال 1995 افتتاح شد. طراح آن معمار بریتانیایی ریچارد راجرز (Richard Rogers) بود که بعدها ساختمان سِنِد (Senedd) را هم برای مجلس ولز در کاردیف (Cardiff) طراحی کرد.
عکس: Gzen92، CC BY-SA 4.0، از طریق Wikimedia Commons
یک اشتباه رایج این است که فکر کنیم کنوانسیون پس از برگزیت (Brexit) دیگر اعمال نمی‌شود. این‌طور نیست. کنوانسیون متعلق به شورای اروپا (Council of Europe) است که سازمانی جدا از اتحادیه اروپا (European Union) است. بریتانیا در سال 2020 از اتحادیه اروپا خارج شد، اما هنوز عضو شورای اروپاست، پس کنوانسیون و قانون حقوق بشر همچنان اعمال می‌شوند. فصل قبل در بخش مربوط به نهادهای بین‌المللی، این دو سازمان را با هم مقایسه می‌کند.
آزمونک
Is the statement below TRUE or FALSE?
The Human Rights Act 1998 made the European Convention on Human Rights part of UK law.
پرسش به فارسیآیا جمله زیر درست (TRUE) است یا نادرست (FALSE)؟ جمله: قانون حقوق بشر 1998 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر را بخشی از قانون بریتانیا کرد.
درست (TRUE). برای به خاطر سپردن: کنوانسیون در سال 1950 امضا شد و با قانون 1998 بخشی از قانون بریتانیا شد. دولت، نهادهای عمومی و دادگاه‌ها همه باید از آن پیروی کنند.
فرصت‌های برابر: نباید به خاطر اینکه چه کسی هستید با شما ناعادلانه رفتار شود
در یک مصاحبه شغلی، از زنی می‌پرسند: «کی قصد بچه‌دار شدن دارید؟» صاحبخانه‌ای لهجه کسی را پشت تلفن می‌شنود و می‌گوید اتاق اجاره رفته است. در بریتانیا، هر دوی این‌ها ممکن است تبعیض غیرقانونی باشند.
قانون بریتانیا تضمین می‌کند که در همه بخش‌های زندگی و کار، با هیچ‌کس به خاطر هیچ‌یک از این موارد ناعادلانه رفتار نشود:
سن
معلولیت
جنسیت
بارداری و زایمان
نژاد
دین یا باور
گرایش جنسی
وضعیت تأهل
اگر با تبعیض روبه‌رو شدید، می‌توانید از سازمان مشاوره شهروندان (Citizens Advice) یا از این سازمان‌ها مشاوره بگیرید:
انگلستان و ولز
کمیسیون برابری و حقوق بشر (Equality and Human Rights Commission)
اسکاتلند
کمیسیون برابری و حقوق بشر در اسکاتلند، و کمیسیون حقوق بشر اسکاتلند (Scottish Human Rights Commission)
ایرلند شمالی
کمیسیون برابری ایرلند شمالی (Equality Commission for Northern Ireland)، و کمیسیون حقوق بشر ایرلند شمالی (Northern Ireland Human Rights Commission)
آزمونک
Which TWO of the following are reasons for which UK law says you must not be treated unfairly at work?
پرسش به فارسیطبق قانون بریتانیا، کدام دو مورد از موارد زیر دلایلی هستند که نباید به خاطر آن‌ها در محل کار با شما ناعادلانه رفتار شود؟ A: سن شما B: نتایج امتحان‌های مدرسه شما C: بارداری و زایمان D: سابقه رانندگی شما
سن، و بارداری و زایمان، هر دو جزو هشت دلیل حمایتشدهاند. نتایج امتحان و سابقه رانندگی به این مربوطاند که آیا می‌توانید کاری را انجام دهید یا نه، پس کارفرما می‌تواند به‌طور معقول آن‌ها را در نظر بگیرد؛ این‌ها دلایل حمایتشده نیستند.
خشونت خانگی: جرم است، حتی پشت درهای بسته
در بریتانیا، خشونت در خانه «مسئله خصوصی خانوادگی» نیست. خشونت در خانه جرمی جدی است.
هر کسی که با همسر یا شریک زندگی‌اش خشونت کند، ممکن است تحت پیگرد قانونی قرار گیرد؛ چه فرد خشونت‌گر مرد باشد چه زن، و چه آن دو ازدواج کرده باشند چه فقط با هم زندگی کنند.
مردی که زنی را به رابطه جنسی مجبور کند، ممکن است به تجاوز جنسی متهم شود، و این شامل شوهر آن زن هم می‌شود.
اگر قربانی خشونت خانگی هستید، هرچه زودتر کمک بگیرید، بهتر است. یک سالیسیتور (solicitor، نوعی وکیل) یا سازمان مشاوره شهروندان (Citizens Advice) می‌تواند گزینه‌هایتان را برایتان توضیح دهد. در برخی مناطق، جاهای امنی برای اقامت وجود دارد که به آن‌ها پناهگاه (refuges) یا سرپناه (shelters) می‌گویند.
یک شماره تلفن رایگان هم وجود دارد: خط تلفن رایگان ملی کمک به قربانیان خشونت خانگی (National Domestic Violence Freephone Helpline) به شماره 0808 2000 247. این خط شبانه‌روز باز است و اگر نتوانستید تماس بگیرید، پیام‌گیر صوتی آن به شما امکان می‌دهد پیام بگذارید؛ این خط وب‌سایت هم دارد. جای دیگری که می‌توانید سر بزنید، وب‌سایت خیریه ویمنز اِید (Women's Aid) است. و در شرایط اضطراری، فوراً با پلیس تماس بگیرید. پلیس می‌تواند به شما کمک کند جای امنی برای ماندن پیدا کنید.
آزمونک
Is the statement below TRUE or FALSE?
In the UK, a married man who forces his wife to have sex can be charged with rape.
پرسش به فارسیآیا جمله زیر درست (TRUE) است یا نادرست (FALSE)؟ جمله: در بریتانیا، مرد متأهلی که همسرش را به رابطه جنسی مجبور کند، ممکن است به تجاوز جنسی متهم شود.
درست (TRUE). ازدواج به هیچ‌کس این حق را نمیدهد که همسرش را به رابطه جنسی مجبور کند. طبق قانون بریتانیا، هر مردی که زنی را به رابطه جنسی مجبور کند، ممکن است به تجاوز جنسی متهم شود، و این شامل شوهر او هم می‌شود.
آزمونک
Is the statement below TRUE or FALSE?
In the UK, violence towards a partner is only a crime if the couple are married.
پرسش به فارسیآیا جمله زیر درست (TRUE) است یا نادرست (FALSE)؟ جمله: در بریتانیا، خشونت علیه شریک زندگی فقط وقتی جرم است که آن دو با هم ازدواج کرده باشند.
نادرست (FALSE). چه زوج ازدواج کرده باشند چه فقط با هم زندگی کنند، و چه فرد خشونت‌گر مرد باشد چه زن، هر کسی که با شریک زندگی‌اش خشونت کند ممکن است تحت پیگرد قرار گیرد.
ختنه زنان (FGM): در بریتانیا جرم است
ناقص‌سازی اندام تناسلی زنان (Female genital mutilation) که به اختصار FGM نامیده می‌شود، با نام‌های «بریدن» (cutting) یا «ختنه زنان» (female circumcision) هم شناخته می‌شود. این کار در برخی نقاط جهان سنتی دیرینه است، اما به دختران و زنان آسیب جسمی و روحی جدی‌ای می‌زند که ممکن است تا پایان عمر باقی بماند.
ختنه زنان در بریتانیا خلاف قانون است. انجام دادن آن جرم کیفری است، و همچنین بردن دختر یا زنی به خارج از کشور برای انجام آن.
آزمونک
Which of the following statements is correct?
پرسش به فارسیکدام‌یک از جمله‌های زیر درست است؟ A: در بریتانیا، اگر خانواده دختر موافق باشد، ختنه زنان مجاز است. B: بردن دختری به خارج از بریتانیا برای اینکه ختنه شود، جرم کیفری است.
ختنه زنان (FGM) در بریتانیا در هر حالتی غیرقانونی است، حتی اگر خانواده موافق باشد. بردن دختر یا زنی به خارج از کشور برای انجام آن هم جرم کیفری است.
ازدواج اجباری: هر دو نفر باید آن را بخواهند
قاعده پایه ازدواج در بریتانیا ساده است: هر دو نفر باید کاملاً و آزادانه با آن موافق باشند.
ازدواج ترتیب‌داده‌شده (arranged marriage) ازدواجی است که در آن خانواده‌ها این وصلت را پیشنهاد می‌دهند و ترتیبش را می‌دهند، اما هر دو نفر با ازدواج موافق‌اند. این نوع ازدواج در بریتانیا پذیرفتنی است.
ازدواج اجباری (forced marriage) ازدواجی است که در آن یکی یا هر دو نفر موافقت نکرده‌اند، یا توانایی موافقت ندارند. مجبور کردن کسی به ازدواج جرم کیفری است.
دادگاه‌ها می‌توانند حکم حمایت در برابر ازدواج اجباری (Forced Marriage Protection Orders) صادر کنند تا از کسانی که در خطر ازدواج اجباری‌اند، یا کسانی که هم‌اکنون در یک ازدواج اجباری هستند، محافظت کنند. خود فرد، یا کسی که از طرف او اقدام می‌کند، می‌تواند درخواست بدهد.
آزمونک
Who can apply to a court for a Forced Marriage Protection Order?
پرسش به فارسیچه کسی می‌تواند از دادگاه درخواست حکم حمایت در برابر ازدواج اجباری (Forced Marriage Protection Order) کند؟ A: فقط پلیس B: فقط پدر و مادر فردی که در خطر است C: فقط یک رهبر دینی D: خود فردی که در خطر است، یا کسی که از طرف او اقدام می‌کند
کسی که ممکن است به ازدواج مجبور شود می‌تواند خودش درخواست بدهد، یا کس دیگری می‌تواند از طرف او درخواست کند. حکم‌های حمایتی در سال 2008 در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی و در نوامبر 2011 در اسکاتلند آغاز شدند.
خلاصه فصل
ریشه‌های حقوق
ماگنا کارتا، قانون هابئاس کورپوس و منشور حقوق 1689؛ حقوق به‌تدریج شکل گرفتند
کنوانسیون اروپایی حقوق بشر (ECHR)، 1950
دیپلمات‌ها و حقوق‌دانان بریتانیایی در نوشتن آن کمک کردند؛ بریتانیا از نخستین امضاکنندگان بود
اصول کنوانسیون
زندگی؛ منع شکنجه؛ منع بردگی و کار اجباری؛ آزادی و امنیت؛ دادرسی عادلانه؛ اندیشه، وجدان و دین؛ آزادی بیان
قانون حقوق بشر 1998
کنوانسیون را بخشی از قانون بریتانیا کرد؛ دولت، نهادهای عمومی و دادگاه‌ها باید از آن پیروی کنند
فرصت‌های برابر
هیچ رفتار ناعادلانه‌ای به خاطر نژاد، جنسیت، سن، معلولیت، دین یا باور، گرایش جنسی، وضعیت تأهل، یا بارداری و زایمان
کجا کمک بگیریم
سازمان مشاوره شهروندان؛ کمیسیون برابری و حقوق بشر در انگلستان و ولز؛ اسکاتلند کمیسیون حقوق بشر اسکاتلند را هم دارد؛ ایرلند شمالی یک کمیسیون برابری و یک کمیسیون حقوق بشر دارد
خشونت خانگی
جرمی جدی؛ متأهل یا نه، مرد یا زن، فرد آزارگر ممکن است تحت پیگرد قرار گیرد؛ شوهر هم ممکن است به تجاوز جنسی متهم شود؛ پناهگاه‌ها؛ خط کمک 24 ساعته 0808 2000 247 (با پیام‌گیر صوتی)؛ وب‌سایت ویمنز اِید؛ در شرایط اضطراری، پلیس
ختنه زنان (FGM)
غیرقانونی؛ انجام دادن آن، یا بردن کسی به خارج از کشور برای آن، جرم کیفری است
ازدواج اجباری
ازدواج ترتیب‌داده‌شده با موافقت هر دو نفر اشکالی ندارد؛ مجبور کردن کسی به ازدواج جرم است؛ حکم‌های حمایتی از 2008 (انگلستان، ولز، ایرلند شمالی) و از نوامبر 2011 (اسکاتلند)؛ نقض آن: تا 2 سال زندان
حق زندگی
منع شکنجه
منع بردگی و کار اجباری
آزادی و امنیت
دادرسی عادلانه
آزادی اندیشه، وجدان و دین
آزادی بیان (سخن)
