1745–1746

Ostatnie powstanie: Bonnie Prince Charlie i Culloden

Historia 3 z 8

W 1745 roku jakobici (Jacobites) w Szkocji po raz kolejny spróbowali przywrócić na tron ród Stuartów (Stuart), w miejsce syna Jerzego I, Jerzego II (George II). Na czele tej próby stanął wnuk Jakuba II, Karol Edward Stuart (Charles Edward Stuart), lepiej znany jako Bonnie Prince Charlie.

Wylądował w Szkocji, gdzie poparły go klany ze Szkockiej Wyżyny (Highlands) i utworzyły armię. Wygrał kilka pierwszych bitew, ale w 1746 roku armia Jerzego II pokonała go w bitwie pod Culloden (Battle of Culloden). Karol uciekł z powrotem do Europy kontynentalnej.

XVIII-wieczny obraz olejny: w bitwie pod Culloden żołnierze rządowi w czerwonych mundurach walczą wręcz z góralami w tartanie — Obraz Davida Moriera przedstawiający bitwę pod Culloden. Jego oryginalny tytuł to *An Incident in the Rebellion of 1745*. Obraz: David Morier, Royal Collection Trust, domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons

Walka pod Culloden trwała niecałą godzinę i często nazywa się ją ostatnią bitwą walną (zaplanowanym starciem dwóch pełnych armii) stoczoną na brytyjskiej ziemi. Potem Karol przez wiele miesięcy ukrywał się w górach i na wyspach. Kobieta o imieniu Flora MacDonald pomogła mu uciec łodzią na wyspę Skye; był przebrany za irlandzką służącą „Betty Burke”. Późniejsza szkocka pieśń „Skye Boat Song” opowiada właśnie o tej ucieczce.

Koniec klanów i czystki w Highlands

Po Culloden klany straciły większość swojej władzy i wpływów. Wodzowie, którym ufał angielski król, stali się właścicielami ziemskimi, a członkowie ich klanów dzierżawcami, którzy musieli płacić czynsz.

Wielu szkockich właścicieli ziemskich likwidowało małe gospodarstwa, zwane crofts, by zrobić miejsce dla dużych stad owiec i bydła. Nazywa się to czystkami w Highlands (Highland Clearances). Na początku XIX wieku wypędzanie ludzi z ziemi stało się bardzo częste i wielu Szkotów wyjechało wtedy do Ameryki Północnej.

Quiz

Is the statement below TRUE or FALSE? In the Highland Clearances, Scottish landlords got rid of crofts (small farms) to make room for sheep and cattle.

Pytanie po polsku

Czy poniższe zdanie jest prawdziwe (TRUE), czy fałszywe (FALSE)? Zdanie: W czasie czystek w Highlands szkoccy właściciele ziemscy likwidowali małe gospodarstwa (crofts), by zrobić miejsce dla owiec i bydła.

Quiz

Is the statement below TRUE or FALSE? Bonnie Prince Charlie defeated the army of George II at the Battle of Culloden in 1746.

Pytanie po polsku

Czy poniższe zdanie jest prawdziwe (TRUE), czy fałszywe (FALSE)? Zdanie: Bonnie Prince Charlie pokonał armię Jerzego II w bitwie pod Culloden w 1746 roku.

Spis treści epoki: 1700–1800