XIV–XV wiek

Angielski wraca do łask: Chaucer i Caxton

Historia 5 z 5

Po podboju normańskim (Norman Conquest) w 1066 roku możni w Anglii mówili po francusku, a chłopi po staroangielsku. Trzysta lat później sytuacja się odwróciła. Do 1400 roku dokumenty rządowe w Anglii pisano po angielsku, a dwór królewski i parlament wybierały teraz angielski zamiast francuskiego.

Skąd ten zwrot? Jednym z ważnych powodów była wojna stuletnia. Po ponad stu latach walk z Francją francuski powoli stał się „językiem wroga”, a angielscy możni coraz bardziej czuli się Anglikami, a nie Francuzami.

Najsłynniejszym pisarzem tamtych czasów był Geoffrey Chaucer. Napisał po angielsku zbiór poematów zatytułowany The Canterbury Tales (Opowieści kanterberyjskie). Grupa pielgrzymów (ludzi odbywających podróż religijną) wędruje w nim razem do Canterbury, a żeby skrócić sobie drogę, po kolei opowiadają historie.

Pisanie nie było głównym zajęciem Chaucera. Był królewskim urzędnikiem odpowiedzialnym za królewskie budowy i gdy zmarł w 1400 roku, to właśnie ta praca zapewniła mu grób w opactwie westminsterskim (Westminster Abbey). Później obok niego chowano coraz więcej poetów i ta część opactwa stała się słynnym Zakątkiem Poetów (Poets' Corner).

Chaucer na koniu, z rękopisu Ellesmere
Chaucer w rękopisie Ellesmere z początku XV wieku, jadący konno zupełnie jak jeden z jego pielgrzymów. Nieznany artysta, domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons

Później William Caxton jako pierwszy w Anglii zaczął wytwarzać książki za pomocą prasy drukarskiej, a The Canterbury Tales była jedną z pierwszych książek, które wydrukował. Wcześniej każdą książkę trzeba było przepisywać ręcznie, słowo po słowie. Dzięki prasie drukarskiej książki po angielsku można było wreszcie wytwarzać w dużych ilościach.

Strona Opowieści kanterberyjskich wydrukowanych przez Caxtona
Strona z wydania The Canterbury Tales, które Caxton wydrukował w Westminsterze w Londynie (około 1477 roku). Beinecke Library, Uniwersytet Yale, domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons

W Szkocji wiele osób nadal mówiło po gaelicku, a jednocześnie rozwijał się język scots (Scots). Poeta John Barbour napisał w języku scots długi poemat The Bruce, który opowiada historię bitwy pod Bannockburn.

Zamki, katedry i fachowcy z zagranicy

W średniowieczu zbudowano mnóstwo zamków i niektóre z nich są używane do dziś, na przykład Windsor i zamek w Edynburgu (Edinburgh). Powstały też wielkie katedry, takie jak katedra w Lincoln. Ich okna często wykonywano z witraży, które opowiadały historie z Biblii i o świętych. Znanym przykładem jest York Minster (katedra w Yorku).

Anglia zarabiała dużo pieniędzy na sprzedaży wełny za granicę. Przyciągała też fachowców z innych krajów: tkaczy z Francji, inżynierów z Niemiec, szklarzy z Włoch i ludzi z Holandii, którzy umieli budować kanały.

Quiz

Who wrote The Canterbury Tales, a collection of poems about pilgrims travelling to Canterbury?

Pytanie po polskuKto napisał The Canterbury Tales (Opowieści kanterberyjskie), zbiór poematów o pielgrzymach wędrujących do Canterbury?

Quiz

Is the statement below TRUE or FALSE? In England, the first person to produce books on a printing press was William Caxton.

Pytanie po polskuCzy poniższe stwierdzenie jest prawdziwe (TRUE), czy fałszywe (FALSE)? Stwierdzenie: Pierwszą osobą w Anglii, która wytwarzała książki na prasie drukarskiej, był William Caxton.

Spis treści epoki: 1200–1400