Architektura: od normańskich zamków do neogotyku

• Średniowiecze: zbudowano wiele katedr i kościołów, a sporo z nich stoi do dziś, np. katedry w Durham, Lincoln, Canterbury i Salisbury. Biała Wieża (White Tower) w Tower of London to dobry przykład normańskiego donżonu (mocnej wieży centralnej); kazał ją zbudować Wilhelm Zdobywca (William the Conqueror), czyli Wilhelm I (William I).
• Rezydencje wiejskie: gdy na wsi zapanował spokój, a właściciele ziemscy się wzbogacili, ich domy stały się okazalsze. Powstały wielkie rezydencje wiejskie, takie jak Hardwick Hall (Hardwick Hall) w hrabstwie Derbyshire, i zaczął się rozwijać brytyjski styl budownictwa. Hardwick Hall zbudowano w latach dziewięćdziesiątych XVI wieku, gdy szkło było luksusem, a mimo to ma ogromną liczbę okien; miejscowi ułożyli o nim rymowankę: „Hardwick Hall, more glass than wall” („więcej szkła niż ściany”).
• XVII wiek: Inigo Jones (Inigo Jones) czerpał z architektury klasycznej (budowli starożytnej Grecji i Rzymu), projektując Queen's House (Queen's House) w Greenwich i Banqueting House (Banqueting House) przy Whitehall w Londynie. Później w tym samym stuleciu sir Christopher Wren (Sir Christopher Wren) stworzył brytyjską odmianę bogato zdobionych stylów modnych w Europie; najbardziej znanym przykładem jest nowa katedra św. Pawła (St Paul's Cathedral) (zob. Stuartowie). Banqueting House nie służył tylko do uczt: w 1649 roku tuż przed nim stracono Karola I.
• XVIII wiek: modne stały się prostsze projekty. Szkocki architekt Robert Adam (Robert Adam) kształtował style budownictwa w Wielkiej Brytanii, Europie i Ameryce. Projektował zarówno wnętrza, jak i zewnętrzną część budynków, jak w Dumfries House (Dumfries House) w Szkocji. Jego pomysły inspirowały architektów m.in. w Bath; dobrym przykładem jest tamtejszy Royal Crescent (Royal Crescent). W rzeczywistości zaprojektował go jednak John Wood Młodszy. Pomysły Adama jedynie wpłynęły na architektów w Bath, więc nie zakładaj, że to on go zbudował.
• XIX wiek: wrócił do mody średniowieczny styl gotycki (gothic). W rozrastających się miastach w tym stylu wzniesiono wiele dużych budynków publicznych, takich jak budynki parlamentu (Houses of Parliament), dworzec St Pancras (St Pancras Station) oraz ratusze miast takich jak Manchester i Sheffield.
• XX wiek: sir Edwin Lutyens (Sir Edwin Lutyens) był wpływowy w całym Imperium Brytyjskim. Zaprojektował Nowe Delhi (New Delhi) jako siedzibę rządu Indii. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej projektował pomniki wojenne w wielu częściach świata, w tym Cenotaph (Cenotaph) przy Whitehall. Co roku odbywają się tam państwowe obchody Remembrance Day z udziałem królowej, polityków i zagranicznych ambasadorów (zob. Zwyczaje i tradycje).
• Dziś: firmy założone przez współczesnych brytyjskich architektów realizują duże projekty w kraju i na całym świecie. Trzy nazwiska do zapamiętania: sir Norman Foster (Sir Norman Foster, ur. 1935), lord Richard Rogers (Lord Richard Rogers, 1933–2021) i Dame Zaha Hadid (Dame Zaha Hadid, 1950–2016). Firma Hadid kontynuuje jej pracę po jej śmierci. Być może widziałeś ich dzieła: Foster współprojektował nowy stadion Wembley (zob. Sport), Rogers zaprojektował Millennium Dome, dziś znany jako The O2, a Hadid – centrum sportów wodnych (Aquatics Centre) na igrzyska olimpijskie w Londynie w 2012 roku.

Spis treści rozdziału: Sztuka i kultura