1685–1692

Jakub II i chwalebna rewolucja

Kiedy Karol II (Charles II) zmarł w 1685 roku, korona przeszła na jego brata. Nowy król był katolikiem. W Anglii, Walii i Irlandii był Jakubem II (James II), w Szkocji – Jakubem VII (James VII).

Jakub II faworyzował katolików i niektórych z nich mianował oficerami armii, choć zabraniała tego ustawa parlamentu. Ignorował parlament, a nawet kazał aresztować kilku biskupów Kościoła Anglii. Ludzie w Anglii obawiali się, że chce z powrotem uczynić kraj katolickim.

Na początku jednak nie martwiono się zbytnio, ponieważ następnymi w kolejce do tronu były jego dwie córki, obie gorliwe protestantki. Potem, w 1688 roku, królowa urodziła syna. Nagle wyglądało na to, że następny król też będzie katolikiem.

Rewolucja bez rozlewu krwi

Starsza córka Jakuba II, Maria, poślubiła swojego kuzyna, Wilhelma Orańskiego (William of Orange). Wilhelm był protestantem i rządził Niderlandami. W 1688 roku grupa wpływowych angielskich protestantów poprosiła Wilhelma, by przybył z armią i objął tron.

Kiedy Wilhelm przybył, nikt z nim nie walczył. Jakub II uciekł do Francji, zostawiając tron Wilhelmowi. W Anglii, Walii i Irlandii był on Wilhelmem III (William III), a w Szkocji Wilhelmem II (William II). Rządził wspólnie ze swoją żoną, Marią II (Mary II).

Później nazwano to „chwalebną rewolucją (Glorious Revolution)”. Była „chwalebna”, ponieważ w Anglii nie stoczono żadnych bitew, oraz dlatego, że zapewniła władzę parlamentu: odtąd żaden monarcha nie mógł po prostu rządzić sam.

Wilhelm wylądował w Torbay w południowo-zachodniej Anglii 5 listopada 1688 roku, dokładnie 83 lata po spisku prochowym, a protestanci uznali to za znak od Boga. Jakub II, uciekając, podobno wrzucił do Tamizy Wielką Pieczęć (Great Seal), symbol władzy królewskiej. Krążyła też plotka, że jego synek wcale nie był dzieckiem królowej, tylko niemowlęciem przemyconym do jej komnaty w ogrzewaczu do łóżka (zakrytym metalowym naczyniu do ogrzewania pościeli). Była to propaganda polityczna i nie ma na to żadnych dowodów.

Boyne, Killiecrankie i Glencoe

Jakub II był zdecydowany odzyskać koronę. Wspierany przez francuskie wojska wylądował w Irlandii. W 1690 roku w Irlandii Wilhelm pokonał go w bitwie nad Boyne (Battle of the Boyne) – zwycięstwo to niektórzy mieszkańcy Irlandii Północnej świętują do dziś. Wilhelm odzyskał kontrolę nad Irlandią, a Jakub ponownie uciekł do Francji. Potem Kościół katolicki w Irlandii podlegał wielu ograniczeniom, a irlandzkich katolików wykluczono z rządu.

Jakub miał zwolenników także w Szkocji. Zbrojne powstanie w jego imieniu szybko stłumiono pod Killiecrankie. (Tak przedstawia to podręcznik. W rzeczywistości jakobici wygrali bitwę pod Killiecrankie w 1689 roku, ale zginął w niej ich dowódca, wicehrabia Dundee; potem przegrali pod Dunkeld i powstanie wkrótce się rozpadło. Na teście odpowiadaj tak jak podręcznik.) Następnie każdemu szkockiemu klanowi nakazano złożyć przysięgę uznającą Wilhelma za króla. MacDonaldowie z Glencoe (MacDonalds of Glencoe) nie dotrzymali terminu i za karę zostali wymordowani. Ta masakra sprawiła, że część Szkotów głęboko nie ufała nowemu rządowi.

Niektórzy wciąż uważali, że to Jakub jest prawowitym królem, zwłaszcza w Szkocji. Część z nich poszła za nim na wygnanie do Francji, inni popierali go potajemnie. Zwolenników Jakuba nazywano jakobitami (Jacobites), od Jacobus, łacińskiej formy imienia Jakub. Przez ponad pięćdziesiąt lat próbowali przywrócić Stuartów na tron.

Spis treści epoki: 1600–1700