Sınavda sık sorulur

Vergi ödemek: gelir vergisi ve National Insurance

Vergi ve araç kullanma günlük hayatın parçasıdır. Burada önce vergi geliyor; araç kullanmayla ilgili kurallar için "Araç kullanma: sürücü belgesi ve arabanız için kurallar" hikâyesine bakın.

Gelir vergisi

Birleşik Krallık'ta kazandığınız paradan income tax (gelir vergisi) ödersiniz. Vergilendirilen gelirler arasında şunlar vardır:

• bir işten alınan ücretler
• serbest çalışıyorsanız kârlar
• vergiye tabi sosyal yardımlar
• emekli maaşları
• mülkten, birikimlerden ve temettülerden (hisse senetlerinden yapılan ödemeler) elde edilen gelir

Gelir vergisi, aşağıdakiler gibi devlet hizmetlerinin parasını karşılar:

Yollar

Eğitim

Polis

Silahlı kuvvetler

Çoğu kişi için gelir vergisi doğrudan işveren tarafından maaştan kesilir ve vergi toplamaktan sorumlu devlet dairesi olan HM Revenue & Customs'a (HMRC; gelir ve gümrük idaresi) gönderilir. Bu sistemin adı Pay As You Earn'dür (PAYE; kazandıkça öde, yani kaynakta kesinti).

Serbest çalışıyorsanız vergiyi self-assessment (beyana dayalı vergilendirme) denen bir sistemle kendiniz ödersiniz; bu da bir tax return (vergi beyannamesi) doldurmak demektir. Başka kişilerin de beyanname doldurması gerekebilir. HMRC size bir vergi beyannamesi gönderirse, gereken tüm bilgilere sahip olur olmaz doldurup geri gönderin. Yardım için HMRC'nin self-assessment yardım hattı 0300 200 3310 ve Birleşik Krallık hükümetinin web sitesindeki (GOV.UK) HMRC sayfaları vardır.

National Insurance (Ulusal Sigorta)

Birleşik Krallık'ta ücretli çalışan hemen herkes, serbest çalışanlar da dahil, National Insurance Contributions (Ulusal Sigorta Primleri) ödemek zorundadır. Bu para devletin sağladığı yardımlar ve hizmetler için kullanılır; örneğin National Health Service (NHS; Ulusal Sağlık Hizmeti) ve devlet emekli maaşı.

Çalışanların National Insurance primi işveren tarafından maaşlarından kesilir; serbest çalışanlar ise bunu kendileri öder. Yeterince prim ödememiş kişiler, Jobseeker's Allowance (iş arayanlara yapılan ödeme) ya da tam devlet emekli maaşı gibi primlere bağlı bazı yardımları alamaz. Yarı zamanlı çalışanlar gibi bazı kişiler, çok az kazanıyorlarsa doğum izni ödeneği gibi yasal ödemeleri alamayabilir.

National Insurance numaranız

National Insurance number, size ait kişisel bir hesap numarasıdır; başka kimsede aynısı yoktur. Ödediğiniz vergi ve National Insurance priminin adınıza doğru kaydedilmesini sağlar.

• Birleşik Krallık'taki gençler numaralarını 16. doğum günlerinden hemen önce alır.
• Birleşik Krallık vatandaşı olmayanların Birleşik Krallık'ta iş aramak, işe başlamak ya da serbest çalışmaya başlamak için bir numaraya ihtiyacı vardır, ama numaranız olmadan da işe başlayabilirsiniz.
• Numara almak için National Insurance numarası başvuru hattını arayın. Önce Birleşik Krallık'ta çalışma izninizin olması gerekir.
• Başvurduktan sonra Department for Work and Pensions (DWP; Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı) size yazarak sizi Jobcentre Plus'ta (iş ve işçi bulma merkezi) bir görüşmeye davet eder. Aynı mektupta kimliğinizi kanıtlamak için hangi belgeleri getirmeniz gerektiği de yazar.

Bölüm içeriği: Toplumdaki Rolünüz