2010–2020
2010'dan 2020'ye: bir koalisyon, bir referandum ve Brexit
Labour'un 13 yıllık iktidarı, hiçbir partinin sandalyelerin çoğunluğunu kazanamadığı Mayıs 2010 genel seçimiyle sona erdi. Bu, Britanya'da Şubat 1974'ten beri olmamıştı. Muhafazakârlar ve Liberal Democrats (Liberal Demokratlar) bir coalition (koalisyon) hükümeti kurdu. Muhafazakâr lider David Cameron Başbakan, Liberal Demokrat lider Nick Clegg ise Başbakan Yardımcısı oldu.
2015: sürpriz bir çoğunluk
7 Mayıs 2015 genel seçiminden önce neredeyse bütün kamuoyu yoklamaları, hiçbir partinin çoğunluğa sahip olmadığı yeni bir "askıda parlamento" (hung parliament) öngörüyordu. Bunun yerine Muhafazakârlar tek başına hükümet kurmaya yetecek sandalye kazandı (1992'den beri ilk tam çoğunlukları) ve David Cameron Başbakan olarak devam etti. Eski koalisyon ortakları Liberal Demokratlar ise 57 sandalyeden yalnızca 8'e düştü.
Sonuç neredeyse herkesi şaşırttı. Seçim gecesi saat 22.00'de BBC'nin sandık çıkış anketi açıklandığında, Liberal Demokratlara yalnızca 10 civarında sandalye veriyordu. Partinin eski liderlerinden Paddy Ashdown canlı yayında, anket doğru çıkarsa şapkasını herkesin önünde yiyeceğini söyledi. Gerçek sonuç partisi için daha da kötüydü: 8 sandalye.
23 Haziran 2016: AB referandumu
Cameron, bir Muhafazakâr hükümetin Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nde kalıp kalmayacağına halkın karar vermesine izin vereceğine söz vermişti. Referandum (referendum; bütün ülkenin tek bir soru üzerine oy vermesi) 23 Haziran 2016'da yapıldı. Cameron kalmak için kampanya yürüttü, ama sonuç kıl payı ters yönde çıktı: oyların %51,9'u ayrılma, %48,1'i kalma yönündeydi. Kayıtlı seçmenlerin %72'den fazlası oy kullandı. İngiltere ve Galler ayrılmaktan yana oy verirken, İskoçya ve Kuzey İrlanda'daki seçmenlerin çoğu kalmak istedi. Ertesi sabah Cameron görevi bırakacağını açıkladı.
May, Johnson ve Birleşik Krallık'ın ayrıldığı gün
13 Temmuz 2016'da İçişleri Bakanı (Home Secretary) olan Theresa May, Cameron'ın yerine geçti. Margaret Thatcher'dan sonra Başbakan olan ikinci kadındı. Görevi, ayrılık koşullarını AB ile kararlaştırmaktı; ama milletvekilleri, onun müzakere ettiği anlaşmayı 2019'un başlarında üç kez reddetti ve May o yılın Mayıs ayında görevden çekileceğini açıkladı. Eski Londra Belediye Başkanı (Mayor of London) Boris Johnson, 24 Temmuz 2019'da onun yerine geçti. Johnson Aralık 2019'da "Get Brexit Done" (Brexit'i Tamamlayalım) sloganıyla bir genel seçime gitti ve büyük bir çoğunluk kazandı.
31 Ocak 2020'de Birleşik Krallık saatiyle 23.00'te Birleşik Krallık, katılmasından 47 yıl sonra Avrupa Birliği'nden resmen ayrıldı. Bu ayrılık, "British exit" (İngiliz çıkışı) ifadesinin kısaltması olan Brexit adıyla anıldı. Hikâyemiz de burada sona eriyor.
O an sessizce geçti. Bazıları Big Ben'in saat 23.00'te çalmasını istedi, ama çan, Elizabeth Tower'daki onarım çalışmaları nedeniyle susturulmuştu ve bu fikirden vazgeçildi. Bunun yerine 10 Downing Street'in cephesine bir geri sayım saati yansıtıldı ve Royal Mint (Kraliyet Darphanesi), üzerinde "Peace, prosperity and friendship with all nations" (Bütün uluslarla barış, refah ve dostluk) sözleri bulunan, 31 Ocak 2020 tarihli bir 50 penilik madenî para çıkardı.
Taş Devri'nde insanlar Britanya'dan Avrupa anakarasına yürüyerek gidebiliyordu; 2020'de Birleşik Krallık Avrupa Birliği'nden ayrıldı. Bu iki an arasında, ülkeyi bugünkü hâline getiren uzun bir tarih yatıyor.
Mini test
In the referendum of 23 June 2016, what share of the vote went to leaving the European Union?
Sorunun Türkçesi
23 Haziran 2016 referandumunda oyların yüzde kaçı Avrupa Birliği'nden ayrılma yönünde çıktı?Oyların %51,9'u ayrılma yönündeydi. %48,1 kalma yönünde oy verenlerin payıdır, bu ikisini karıştırmayın. Yaklaşık üçte iki (%67) ise 1975'teki önceki referandumda topluluk içinde kalma yönünde oy verenlerin oranıdır.
Mini test
Which TWO of the following statements are correct?
Sorunun Türkçesi
Aşağıdaki ifadelerden hangi İKİSİ doğrudur?A: Theresa May, AB referandumundan birkaç hafta sonra, Temmuz 2016'da Başbakan oldu.
B: Boris Johnson, 2016'da David Cameron'ın yerine Başbakan oldu.
C: Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılışı 31 Ocak 2020'de yürürlüğe girdi.
D: 2015 genel seçimi yine bir koalisyon hükümetiyle sonuçlandı.
May, 13 Temmuz 2016'da Cameron'ın yerine geçti; Johnson ise 24 Temmuz 2019'da Cameron'ın değil, May'in yerine geçti. 2015 seçimi Muhafazakârlara tek başına çoğunluk verdi, bu yüzden koalisyona gerek kalmadı. Birleşik Krallık AB'den 31 Ocak 2020'de ayrıldı.
Önemli bilgiler
| 1942 Beveridge Raporu | Beş büyük kötülük: Want, Disease, Ignorance, Squalor, Idleness (yoksulluk, hastalık, cehalet, sefalet, işsizlik); refah devletinin temeli |
|---|---|
| 1944 Butler Act | R A Butler'ın (Muhafazakâr) Eğitim Yasası: İngiltere ve Galler'de ücretsiz ortaöğretim |
| 1945 Attlee | Labour hükümeti: refah devleti; demiryolları, kömür madenleri, gaz, su ve elektrik devletleştirildi |
| 1947 Bağımsızlık | Aralarında Hindistan, Pakistan ve Seylan'ın (Sri Lanka) bulunduğu dokuz ülke |
| 1948 NHS | Nye Bevan NHS'i kurar; aynı yıl Batı Hint Adaları'ndan insanlar Britanya'da çalışmaya davet edilir |
| Dylan Thomas / Roald Dahl | Dylan Thomas: Galli şair, Under Milk Wood, Swansea. Roald Dahl: Galler'de Norveçli bir ailenin çocuğu olarak doğdu, İkinci Dünya Savaşı'nda RAF'ta görev yaptı, Charlie and the Chocolate Factory |
| Göç | Batı Hint Adaları'ndan otobüs şoförleri; Hindistan ve Pakistan'dan tekstil ve mühendislik firmalarına işçiler; daha sonra Bangladeş'ten de; 1970'lerin başında Uganda'dan Hint kökenli 28.000 kişi |
| Wind of change | Macmillan'ın dekolonizasyon konuşması; 1951–64 arası Muhafazakâr iktidar |
| 1960'lar | Swinging Sixties: the Beatles, the Rolling Stones; boşanma ve kürtaj yasaları gevşetildi; eşit ücret; Concorde |
| İcatlar | Savaştan önce: televizyon, Baird (1932 Londra–Glasgow); radar, Watson-Watt (1935); Turing makinesi; insülin, Macleod; jet motoru, Whittle (Fleming ve penisilinin kendi hikâyesi var). Savaştan sonra: radyo teleskop, Lovell; hoverkraft, Cockerell; Concorde ve Harrier; DNA, Crick, 1953; bankamatik, Goodfellow, 1967; IVF, Oldham, 1978; Koyun Dolly, 1996; MR, Mansfield; World Wide Web, Berners-Lee, 1990 |
| 1970'ler | Refah döneminin sonu, ödemeler dengesi sorunları, grevler; 1972'den itibaren Kuzey İrlanda'da doğrudan yönetim; yaklaşık 3.000 ölüm |
| Mary Peters | 1972'de olimpiyat pentatlon altını; Kuzey İrlanda'da sporu ve turizmi tanıttı |
| EEC / AB | Altı ülke 1957'de EEC'yi kurdu; 1993'te AB'nin parçası oldu; Birleşik Krallık üyeydi ama avroyu kullanmadı ve 31 Ocak 2020'de ayrıldı |
| 1979 Thatcher | İlk kadın Başbakan, Muhafazakâr; özelleştirme, sendikalara sınırlama; 1982 Falkland Savaşı |
| 1990 Major | Kuzey İrlanda barış sürecinin başlamasına yardım etti |
| 1997 Blair | Labour; İskoç Parlamentosu ve Galler Meclisi; 1998 Good Friday Agreement |
| Kuzey İrlanda Meclisi | 1999'da seçildi, 2002'de askıya alındı, 2007'de yeniden kuruldu |
| 2007 / 2010 | Brown göreve gelir; 2010'da Başbakanlığını Cameron'ın yaptığı Muhafazakâr–Liberal Demokrat koalisyonu |
| 2015 | Muhafazakârlar çoğunluğu kazanır; Cameron Başbakan olarak kalır |
| 2016 referandumu | 23 Haziran: %51,9 ayrılma, %48,1 kalma; Theresa May 13 Temmuz'da Başbakan olur |
| 2019 / 2020 | Boris Johnson 24 Temmuz 2019'dan itibaren Başbakan; Birleşik Krallık 31 Ocak 2020'de AB'den resmen ayrılır |