Konstytucja, której nie spisano
Konstytucja (constitution) to zbiór zasad, według których rządzi się krajem. Obejmuje wszystkie instytucje, które pomagają kierować państwem, oraz sposoby, w jakie ich władza jest kontrolowana. Należą do niej także ustawy i konwenanse (conventions), czyli zwyczaje, których wszyscy przestrzegają, choć nie są zapisane w prawie.
Konstytucja Zjednoczonego Królestwa nie jest zawarta w jednym dokumencie, dlatego mówi się o niej „konstytucja niepisana” (unwritten constitution). Głównym powodem jest to, że w przeciwieństwie do USA czy Francji Wielka Brytania nigdy nie przeszła rewolucji, która na dobre zmiotłaby cały jej system rządów. Najważniejsze instytucje kształtowały się za to powoli przez setki lat.
Czy konstytucję należy spisać w jednym miejscu? Brytyjczycy nie są co do tego zgodni. Jedni uważają, że tak. Inni sądzą, że niepisana konstytucja jest bardziej elastyczna i pomaga rządowi lepiej działać.
Brak jednego dokumentu nie oznacza braku zasad. Brytyjska konstytucja jest rozproszona w wielu źródłach: to Magna Carta z 1215 roku, Karta Praw (Bill of Rights) z 1689 roku, ustawy uchwalane przez parlament na przestrzeni lat, orzeczenia sądów i konwenanse, których wszyscy po cichu przestrzegają. Tylko nieliczne kraje, na przykład Nowa Zelandia i Izrael, również radzą sobie bez jednej spisanej konstytucji.
Instytucje, które spajają kraj
System rządów Zjednoczonego Królestwa składa się z kilku części. Najważniejsze z nich to:
- monarchia (the monarchy)
- parlament (Parliament), złożony z Izby Lordów (House of Lords) i Izby Gmin (House of Commons)
- premier (Prime Minister)
- gabinet (the cabinet)
- władza sądownicza (the judiciary), czyli sądy
- policja (the police)
- służba cywilna (the civil service)
- samorząd lokalny (local government)
Oprócz tego Szkocja, Walia i Irlandia Północna mają rządy autonomiczne (devolved governments), które mogą stanowić własne prawo w niektórych dziedzinach.
