Często pojawia się na egzaminie
Monarcha: panuje, ale nie rządzi
Monarcha jest głową państwa Zjednoczonego Królestwa, a także monarchą lub głową państwa wielu krajów Wspólnoty Narodów (Commonwealth).
Brytyjski ustrój to monarchia konstytucyjna (constitutional monarchy). W praktyce oznacza to, że król lub królowa nie rządzi krajem. Rząd wybierają wyborcy w wyborach, a monarcha formalnie go powołuje. Po wyborach monarcha prosi lidera tej partii, która ma najwięcej posłów, albo lidera koalicji (dwóch lub więcej partii rządzących razem), by został premierem.
Monarcha i premier regularnie się spotykają. Monarcha może doradzać, ostrzegać lub zachęcać, ale o polityce rządu decydują premier i gabinet.
Elżbieta II (Elizabeth II) odbywała takie spotkania z każdym ze swoich premierów, poczynając od Winstona Churchilla (Winston Churchill). Są one prywatne i nie sporządza się z nich protokołu, więc nikt z zewnątrz nie wie dokładnie, jakie „ostrzeżenia” monarcha kiedykolwiek wygłosił.
Elżbieta II została królową w 1952 roku, po śmierci ojca, a w 2012 roku obchodziła diamentowy jubileusz (Diamond Jubilee), czyli 60 lat na tronie. Jej mężem był książę Filip (Prince Philip), a książę Karol (Prince Charles), książę Walii i jej najstarszy syn, był następcą tronu.
Czym zajmuje się monarcha?
- Ceremonie: co roku monarcha otwiera nową sesję parlamentu przemówieniem, które przedstawia plany rządu na nadchodzący rok. Każda ustawa parlamentu (Act of Parliament) staje się prawem w imieniu monarchy.
- Reprezentowanie Zjednoczonego Królestwa: monarcha przyjmuje ambasadorów i wysokich komisarzy (high commissioners, odpowiednik ambasadorów w krajach Wspólnoty Narodów) z innych państw, podejmuje odwiedzające kraj zagraniczne głowy państw i wyjeżdża z oficjalnymi wizytami za granicę, by wzmacniać dyplomatyczne i handlowe więzi Wielkiej Brytanii.
- Stabilność i ciągłość: premierzy i rządy często się zmieniają, a monarcha pozostaje głową państwa. Monarcha jest też dla ludzi wspólnym symbolem tożsamości narodowej i dumy, co pokazały ogólnokrajowe obchody diamentowego jubileuszu w 2012 roku.
Hymn państwowy i przysięga obywatelska
Hymn państwowy Zjednoczonego Królestwa to God Save the Queen („Boże, chroń królową”). Słychać go podczas ważnych uroczystości państwowych i zawsze wtedy, gdy obecna jest królowa lub inni członkowie rodziny królewskiej. Pierwsza zwrotka zaczyna się od wersu God save our gracious Queen i prosi Boga o długie, zwycięskie panowanie dla monarchy.
Podczas ceremonii nadania obywatelstwa (citizenship ceremony) nowi obywatele ślubują wierność monarsze, składając przysięgę albo uroczyste zapewnienie. Obie formy mówią to samo; różnią się tylko tym, czy wspomina się w nich Boga:
Używa słowa swear („przysięgam”): obiecujesz na Boga Wszechmogącego, że jako obywatel brytyjski będziesz wierny monarsze i jego następcom, zgodnie z prawem.
Dla osób, które chcą złożyć obietnicę przed Bogiem
Używa słowa affirm („uroczyście zapewniam”): Bóg nie jest wspomniany; poważnie i szczerze oświadczasz, że jako obywatel brytyjski będziesz wierny monarsze i jego następcom, zgodnie z prawem.
Dla osób, które wolą nie składać religijnej obietnicy
Uroczyste ceremonie nadania obywatelstwa to stosunkowo nowa tradycja. Pierwsza odbyła się w 2004 roku w ratuszu Brent (Brent Town Hall) w Londynie. Wcześniej nowi obywatele składali przysięgę prywatnie przed osobą upoważnioną do jej przyjęcia, a zaświadczenie przychodziło później pocztą. Dziś ceremonie organizują zwykle władze lokalne i odgrywa się na nich hymn państwowy.
Quiz
What does it mean to say that the UK is a constitutional monarchy?
Pytanie po polsku
Co oznacza, że Zjednoczone Królestwo jest monarchią konstytucyjną?A: Parlament co pięć lat wybiera nowego monarchę.
B: Monarcha pisze nowe ustawy, a premier je podpisuje.
C: Król lub królowa jest głową państwa, ale nie rządzi krajem; rządzi wybrany rząd.
D: Monarcha jest też liderem największej partii w parlamencie.
W monarchii konstytucyjnej monarcha jest głową państwa, ale nie rządzi krajem; rząd pochodzi z wyborów. Lider największej partii to premier, a nie monarcha.
Quiz
Is the statement below TRUE or FALSE? After the regular meetings with the Prime Minister, the monarch decides what the government's policies will be.
Pytanie po polsku
Czy poniższe zdanie jest prawdziwe (TRUE), czy fałszywe (FALSE)? Zdanie: Po regularnych spotkaniach z premierem monarcha decyduje, jaka będzie polityka rządu.Fałsz. Monarcha może jedynie doradzać, ostrzegać i zachęcać. O polityce rządu decydują premier i gabinet.
Quiz
Which TWO of these are roles of the monarch?
Pytanie po polsku
Które DWA z tych zadań należą do monarchy?A: Pilnowanie porządku podczas debat w Izbie Gmin
B: Otwieranie każdej nowej sesji parlamentu
C: Kierowanie gabinetem cieni
D: Przyjmowanie ambasadorów z innych krajów
Pilnowanie porządku w debatach Izby Gmin to zadanie spikera (Speaker). Gabinetem cieni kieruje lider opozycji.
Quiz
In 2012 Queen Elizabeth II celebrated her Diamond Jubilee. What did it mark?
Pytanie po polsku
W 2012 roku królowa Elżbieta II obchodziła diamentowy jubileusz (Diamond Jubilee). Co upamiętniał?A: 25 lat panowania
B: 50 lat panowania
C: 60 lat panowania
D: Jej 60. urodziny
Elżbieta II została królową w 1952 roku, po śmierci ojca, więc w 2012 roku zasiadała na tronie dokładnie od 60 lat. Diamentowy jubileusz upamiętniał 60 lat panowania, a nie urodziny.
Quiz
Is the statement below TRUE or FALSE? At a citizenship ceremony, new citizens can choose either to swear an oath or to make an affirmation of allegiance to the monarch.
Pytanie po polsku
Czy poniższe zdanie jest prawdziwe (TRUE), czy fałszywe (FALSE)? Zdanie: Podczas ceremonii nadania obywatelstwa nowi obywatele mogą wybrać, czy złożą przysięgę (oath), czy uroczyste zapewnienie o wierności monarsze (affirmation of allegiance).Prawda. Obie formuły mówią to samo. Przysięgę składa się na Boga Wszechmogącego; uroczyste zapewnienie pomija Boga, więc pasuje osobom, które wolą nie składać religijnego przyrzeczenia.