Sınavda sık sorulur

Hükümdar: hüküm sürer ama yönetmez

Hikâye 3/7

Hükümdar Birleşik Krallık'ın devlet başkanıdır ve aynı zamanda Commonwealth'teki (İngiliz Milletler Topluluğu) pek çok ülkenin de hükümdarı ya da devlet başkanıdır.

Britanya'nın sistemi bir constitutional monarchy'dir (anayasal monarşi). Uygulamada bu, kralın ya da kraliçenin ülkeyi yönetmediği anlamına gelir. Hükümeti seçmenler seçimlerde belirler, hükümdar ise resmî olarak atar. Bir seçimden sonra hükümdar, en çok milletvekiline sahip partinin liderinden ya da bir koalisyonun liderinden (birlikte yöneten iki veya daha fazla parti) Başbakan olmasını ister.

Hükümdar ve Başbakan düzenli olarak görüşür. Hükümdar tavsiyede bulunabilir, uyarabilir ya da cesaret verebilir, ama hükümetin politikalarına karar verenler Başbakan ve kabinedir.

II. Elizabeth, Winston Churchill'den bu yana her Başbakanla bu görüşmeleri yaptı. Görüşmeler özeldir ve kayıt tutulmaz; bu yüzden dışarıdan hiç kimse bir hükümdarın şimdiye kadar tam olarak hangi "uyarıları" yaptığını bilmez.

II. Elizabeth'in taç (tiara) ve Jartiyer Nişanı'nın (Order of the Garter) mavi kuşağını taşıdığı 1959 tarihli resmî portresi
II. Elizabeth'in 1959'da, Kanada'ya yapılacak bir kraliyet gezisinden önce çekilen resmî portresi. Fotoğraf: Donald McKague, Library and Archives Canada, kamu malı, Wikimedia Commons aracılığıyla

II. Elizabeth (Elizabeth II), babasının ölümünden sonra 1952'de kraliçe oldu ve 2012'de tahttaki 60. yılını kutlayan Diamond Jubilee'sini (Elmas Jübile) kutladı. Eşi Prens Philip (Prince Philip) idi; en büyük oğlu, Galler Prensi Prens Charles (Prince Charles) ise tahtın bir sonraki varisiydi.

Hükümdar ne yapar?

Milli marş ve vatandaşlık yemini

Birleşik Krallık'ın milli marşı God Save the Queen'dir ("Tanrı Kraliçe'yi Korusun"). Büyük ulusal etkinliklerde ve Kraliçe ya da Kraliyet Ailesi'nin diğer üyeleri hazır bulunduğunda çalınır. İlk kıtası God save our gracious Queen dizesiyle başlar ve Tanrı'dan hükümdara uzun ve zaferlerle dolu bir saltanat vermesini diler.

Bir citizenship ceremony'de (vatandaşlık töreninde) yeni vatandaşlar hükümdara sadakat sözü verir; bunu bir yemin (oath) ya da bir beyan (affirmation) olarak yaparlar. İkisi de aynı şeyi söyler; tek fark Tanrı'nın anılıp anılmamasıdır:

Sadakat yemini (Oath of allegiance)
Swear (yemin etmek) sözcüğü kullanılır: İngiliz vatandaşı olduğunuzda, yasanın gerektirdiği şekilde hükümdara ve hükümdarın varislerine sadık kalacağınıza Yüce Tanrı adına söz verirsiniz.
Tanrı huzurunda söz vermekten memnun olanlar için
Sadakat beyanı (Affirmation of allegiance)
Affirm (beyan etmek) sözcüğü kullanılır: Tanrı anılmaz; İngiliz vatandaşı olduğunuzda, yasanın gerektirdiği şekilde hükümdara ve hükümdarın varislerine sadık kalacağınızı ciddiyetle ve içtenlikle beyan edersiniz.
Dinî bir söz vermemeyi tercih edenler için

Resmî vatandaşlık törenleri oldukça yenidir. İlki 2004'te Londra'daki Brent Town Hall'da (Brent Belediye Binası) yapıldı. Ondan önce yeni vatandaşlar yemini, bu yemini dinlemeye yetkili bir kişinin önünde özel olarak eder, belgeleri de daha sonra postayla gelirdi. Bugün törenleri genellikle yerel belediyeler düzenler ve törenlerde milli marş çalınır.

Mini test

What does it mean to say that the UK is a constitutional monarchy?

Sorunun TürkçesiBirleşik Krallık'ın bir anayasal monarşi olduğunu söylemek ne anlama gelir?
A: Parlamento her beş yılda bir yeni bir hükümdar seçer.
B: Hükümdar yeni yasaları yazar, Başbakan da onları imzalar.
C: Kral ya da Kraliçe devlet başkanıdır ama ülkeyi yönetmez; ülkeyi seçilmiş bir hükümet yönetir.
D: Hükümdar aynı zamanda Parlamento'daki en büyük partinin lideridir.

Mini test

Is the statement below TRUE or FALSE? After the regular meetings with the Prime Minister, the monarch decides what the government's policies will be.

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifade doğru mu (TRUE), yanlış mı (FALSE)? İfade: Başbakanla yapılan düzenli görüşmelerden sonra hükümetin politikalarının ne olacağına hükümdar karar verir.

Mini test

Which TWO of these are roles of the monarch?

Sorunun TürkçesiBunlardan hangi İKİSİ hükümdarın görevleri arasındadır?
A: Avam Kamarası'ndaki tartışmalarda düzeni sağlamak
B: Parlamento'nun her yeni dönemini açmak
C: Gölge kabineye liderlik etmek
D: Başka ülkelerin büyükelçilerini kabul etmek

Mini test

In 2012 Queen Elizabeth II celebrated her Diamond Jubilee. What did it mark?

Sorunun TürkçesiKraliçe II. Elizabeth 2012'de Elmas Jübilesi'ni (Diamond Jubilee) kutladı. Bu jübile neyin yıl dönümüydü?
A: Kraliçeliğinin 25. yılı
B: Kraliçeliğinin 50. yılı
C: Kraliçeliğinin 60. yılı
D: 60. doğum günü

Mini test

Is the statement below TRUE or FALSE? At a citizenship ceremony, new citizens can choose either to swear an oath or to make an affirmation of allegiance to the monarch.

Sorunun TürkçesiAşağıdaki ifade doğru mu (TRUE), yanlış mı (FALSE)? İfade: Vatandaşlık töreninde yeni vatandaşlar, hükümdara sadakat için yemin etmeyi (oath) ya da beyanda bulunmayı (affirmation) seçebilir.

Bölüm içeriği: Britanya Anayasası