قرن‌های هجدهم و نوزدهم

انقلاب صنعتی: نخستین کشور صنعتی جهان

داستان 5 از 8

اندیشه‌های تازه عصر روشنگری (the Enlightenment) فقط شیوه فکر کردن مردم را تغییر ندادند. خیلی زود شیوه کار کردنشان را هم دگرگون کردند. پیش از قرن هجدهم، بیشتر مردم بریتانیا روی زمین کار می‌کردند. صنایع خانگی (cottage industries) هم فراوان بود؛ یعنی خانواده‌ها در خانه پارچه یا تور می‌بافتند.

در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، صنعت در بریتانیا بسیار سریع رشد کرد. این همان انقلاب صنعتی (Industrial Revolution) بود. بریتانیا نخستین کشور جهان بود که در مقیاسی بزرگ صنعتی شد. کلید این تحول ماشین‌های تازه و نیروی بخار بود: کشاورزی و تولید هر دو به کار با ماشین روی آوردند، پس کار سریع‌تر شد و تولید بسیار بیشتر.

نمودار: ردیف بالا زغال‌سنگ، نیروی بخار، کارخانه‌ها و کالاهای انبوه‌تولید را نشان می‌دهد؛ ردیف پایین سنگ آهن، روش بسمر، راه‌آهن‌ها و کشتی‌ها، و کانال‌ها و بندرها را؛ در پایین، مردم روستا را برای کار در شهرها ترک می‌کنند
دو رشته اصلی انقلاب صنعتی: زغال‌سنگ و بخار کارخانه‌ها را به کار انداختند، و فولاد ارزان راه‌آهن‌ها و کشتی‌های بخار را به سراسر جهان فرستاد. مردم هم به دنبال آن از روستا به شهرها کوچ کردند.

کارخانه‌های تازه به زغال‌سنگ و مواد خام دیگر نیاز داشتند. بسیاری از مردم روستا را ترک کردند تا در معدن‌ها و کارخانه‌ها کار کنند، و تولید در کارخانه‌ها جای کشاورزی را به عنوان بزرگ‌ترین منبع شغل گرفت.

روش بسمر (Bessemer process) تولید فولاد را در مقدار زیاد ممکن کرد و این به رشد صنایع کشتی‌سازی و راه‌آهن کمک کرد. بریتانیا برای رساندن مواد خام و کالاها به شهرها و بندرها، کانال‌های بسیاری هم حفر کرد، به‌ویژه در مناطق صنعتی تازه میدلندز (Midlands) و شمال انگلستان.

اما شرایط کار وحشتناک بود. هیچ قانونی از کارگران حمایت نمی‌کرد و آن‌ها را اغلب وادار می‌کردند ساعت‌های طولانی در جاهای خطرناک کار کنند. کودکان هم کار می‌کردند و با آن‌ها مثل بزرگسالان رفتار می‌شد، گاهی حتی بدتر.

آرکرایت: از سلمانی تا پیشگام کارخانه

ریچارد آرکرایت (Richard Arkwright، 1732 تا 1792) کارش را به عنوان سلمانی‌ای آغاز کرد که می‌توانست مو را رنگ کند و کلاه‌گیس بسازد. وقتی کلاه‌گیس از مد افتاد، به صنعت نساجی روی آورد. او دستگاه حلاجی (carding machine) را بهبود داد (حلاجی یعنی شانه زدن الیاف تا برای ریسیدن و تبدیل شدن به نخ آماده شوند). او همچنین یک کارخانه ریسندگی راه انداخت که در آن اسب‌ها یک دستگاه واحد را به حرکت درمی‌آوردند، و بعدها به موتور بخار روی آورد. آرکرایت را بیشتر به خاطر اداره کارخانه‌هایش به شیوه‌ای بسیار کارآمد و سودآور به یاد می‌آورند.

کارخانه او در کرامفورد (Cromford) در دربی‌شر (Derbyshire) که در سال 1771 گشایش یافت و با نیروی آب کار می‌کرد، نشان می‌دهد این کارآمدی برای کسانی که درون آن بودند چه معنایی داشت. کارگران در دو نوبت 13 ساعته کار می‌کردند و درها سر ساعت بسته می‌شد: هر کس دیر می‌رسید تا پایان روز پشت در می‌ماند و دستمزد یک روز دیگر را هم از دست می‌داد. آرکرایت خانواده‌های کامل را به کار می‌گرفت، از جمله کودکان بسیاری که برخی تنها هفت سال داشتند. این کارخانه اکنون بخشی از کارخانه‌های دره دروِنت (Derwent Valley Mills) است که در فهرست میراث جهانی یونسکو (UNESCO) ثبت شده است.

اندکی پیش از آنکه ملکه ویکتوریا بر تخت بنشیند، جرج و رابرت استفنسون (George and Robert Stephenson)، پدر و پسری، پیشگام ساخت لوکوموتیو بخار شدند. شبکه راه‌آهن در عصر ویکتوریا به سرعت گسترش یافت و بعدها در سراسر امپراتوری هم راه‌آهن ساخته شد.

آزمونک

Why were canals built during the Industrial Revolution?

پرسش به فارسیچرا در دوران انقلاب صنعتی کانال ساخته شد؟
A: برای وصل کردن کارخانه‌ها به شهرها و بندرها
B: برای محافظت از ساحل جنوبی در برابر حمله فرانسه
C: برای جایگزین کردن راه‌آهن‌ها که بیش از حد کند بودند
D: برای جابه‌جایی مسافران میان لندن و ادینبرا

آزمونک

What did the development of the Bessemer process make possible?

پرسش به فارسیپیدایش روش بسمر (Bessemer process) چه چیزی را ممکن کرد؟
A: تولید انبوه پارچه نخی
B: نخستین راه‌آهن عمومی بریتانیا
C: چاپ کتاب به زبان انگلیسی
D: تولید انبوه فولاد

فهرست دوره: 1700 تا 1800