دهه 1770 تا دهه 1810
تجارت و مستعمره‌ها: حتی رستوران‌های کاری هم از همین دوران‌اند
در دوران انقلاب صنعتی (Industrial Revolution)، کارخانه‌های بریتانیا به مقدار عظیمی مواد خام و به مشتریان بیشتری برای محصولاتشان نیاز داشتند، پس بریتانیا به آن سوی دریاها چشم دوخت. در این دوره قدرت بریتانیا در سراسر جهان گسترش یافت:
- کاپیتان جیمز کوک (Captain James Cook) نقشه ساحل استرالیا را کشید و بریتانیا چند مستعمره در آنجا برپا کرد.
- بریتانیا کنترل کانادا را به دست گرفت.
- کمپانی هند شرقی (East India Company) کارش را فقط به عنوان یک شرکت بازرگانی آغاز کرد، اما سرانجام بخش‌های بزرگی از هند را در اختیار گرفت.
- بریتانیا در جنوب آفریقا هم شروع به برپایی مستعمره کرد.
بریتانیا با همه جهان تجارت می‌کرد و کالاهای بیشتر و بیشتری وارد می‌کرد: شکر و توتون از آمریکای شمالی و هند غربی (West Indies)، و منسوجات، چای و ادویه از هند و اندونزی. تجارت و سکونت در سرزمین‌های دوردست اغلب بریتانیا را با کشورهای دیگر درگیر می‌کرد، بیش از همه با فرانسه که آن هم در سراسر جهان در حال گسترش بود.
نخستین رستوران کاری بریتانیا
ساکی دین محمد (Sake Dean Mahomet، 1759 تا 1851) در منطقه بنگال (Bengal) هند بزرگ شد و در ارتش بنگال خدمت کرد. او در سال 1782 به بریتانیا آمد. بعدها به ایرلند رفت و در آنجا در سال 1786 با دختری ایرلندی به نام جین دیلی (Jane Daly) گریخت و ازدواج کرد، و حدود آغاز قرن تازه به انگلستان بازگشت.
او در سال 1810 نخستین رستوران کاری بریتانیا را باز کرد: قهوه‌خانه هندوستانی (Hindoostane Coffee House) در خیابان جرج (George Street) لندن. او و همسرش شامپو کردن (shampooing)، نوعی ماساژ سر هندی، را هم به بریتانیا آوردند.
خود واژه «شامپو» از هندوستانی می‌آید و در اصل به معنای «فشردن» یا «ماساژ دادن» بود. قهوه‌خانه به دلیل مشکلات مالی پس از تنها دو سال بسته شد، پس دین محمد به جای آن در شهر ساحلی برایتون (Brighton) حمام‌های بخار و ماساژ راه انداخت. این حمام‌ها بسیار موفق بودند: مردم او را «دکتر برایتون» می‌نامیدند و او به عنوان «جراح شامپو» پادشاه جرج چهارم (George IV) و پادشاه ویلیام چهارم (William IV) منصوب شد. سفرنامه او که در سال 1794 منتشر شد، اغلب نخستین کتابی دانسته می‌شود که یک هندی به زبان انگلیسی نوشته است.
آزمونک
Which explorer mapped the coast of Australia?
پرسش به فارسی
کدام کاشف نقشه ساحل استرالیا را کشید؟A: سر فرانسیس دریک
B: کاپیتان جیمز کوک
C: دریاسالار نلسون
D: دوک ولینگتون
کاپیتان جیمز کوک نقشه ساحل استرالیا را کشید و پس از آن بریتانیا چند مستعمره در آنجا برپا کرد. دریک (Drake) دریانوردی از دوران تودور بود که دور جهان را پیمود و در شکست آرمادای اسپانیا (Spanish Armada) نقش داشت. نلسون و ولینگتون فرماندهان ترافالگار و واترلو بودند.
آزمونک
Which of the following statements is correct?
پرسش به فارسی
کدام‌یک از جمله‌های زیر درست است؟A: ساکی دین محمد نخستین لوکوموتیو راه‌آهن بریتانیا را ساخت.
B: ساکی دین محمد در سال 1810 نخستین رستوران کاری بریتانیا را باز کرد.
دین محمد در سال 1810 قهوه‌خانه هندوستانی را در لندن باز کرد که نخستین رستوران کاری بریتانیا بود. لوکوموتیو بخار کار جرج و رابرت استفنسون بود.